जंपिंग जीन्स बद्दल योग्य विधाने ओळखा :
(a) हे जीन्स आहेत जे त्यांची जागा बदलु शकतात.
(b) यांना ट्रान्सपोसन्स असेही म्हणतात.
(c) बार्बरा मॅकक्लिंटॉक यांनी 1965 मध्ये हे प्रथम शोधले होते.

Identify the correct statements about jumping genes.
(a) These are genes that can change their positions.
(b) These are also called transposons.
(c) These were firstly discovered by Barbara McClintock in 1965.

पर्याय (Options):
a
(a) आणि (b)
(a) and (b)
✓ योग्य उत्तर
b
(b) आणि (c)
(b) and (c)
c
(a) आणि (c)
(a) and (c)
d
वरील सर्व
All of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) ((a) आणि (b)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधान (a) बरोबर आहे: जंपिंग जीन्स हे डीएनएचे असे विशिष्ट तुकडे आहेत जे जीनोममध्ये एका ठिकाणाहून कापले किंवा कॉपी केले जाऊन दुसऱ्या ठिकाणी आपली जागा बदलू शकतात.
• विधान (b) बरोबर आहे
: या जागा बदलणाऱ्या जनुकांना वैज्ञानिक परिभाषेत ट्रान्सपोसन्स (Transposons / Transposable Elements - TEs) असे म्हणतात.
• विधान (c) चुकीचे आहे: याचा शोध महान अमेरिकन जनुकशास्त्रज्ञ बार्बरा मॅकक्लिंटॉक (Barbara McClintock) यांनी १९४० च्या दशकात (१९४४-१९४८ दरम्यान मक्याच्या दाण्यांच्या रंगाचा अभ्यास करताना) लावला होता (१९६५ मध्ये नाही). त्यांच्या या क्रांतिकारी शोधाबद्दल त्यांना १९८३ मध्ये वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक प्रदान करण्यात आले.
• निष्कर्ष
: त्यामुळे विधाने (a) आणि (b) बरोबर आहेत (पर्याय १).

The correct answer is Option A ((a) and (b)).

Key Points:
• Statement (a) is Correct: Jumping genes are specialized nucleotide sequences capable of relocating or inserting copies to alternative loci within the host genome.
• Statement (b) is Correct
: Formally designated as Transposons or Transposable Elements (TEs).
• Statement (c) is Incorrect: Discovered by American cytogeneticist Barbara McClintock in the 1940s (1944-1948) through her groundbreaking maize coloration studies (NOT in 1965). She was awarded the unshared Nobel Prize in Physiology or Medicine in 1983.
• Conclusion
: Statements (a) and (b) are correct (Option 1).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'जीवशास्त्र: प्राणी सृष्टीचे वर्गीकरण, असमपृष्ठरज्जू-समपृष्ठरज्जू व जनुकशास्त्र (Zoology & Genetics)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

प्राणिशास्त्र: असमपृष्ठरज्जू प्राणी संघ (Non-Chordata Phyla - Porifera, Arthropoda, Mollusca etc.)

प्राणिशास्त्र: असमपृष्ठरज्जू प्राणी संघ (Non-Chordata Phyla - Porifera, Arthropoda, Mollusca etc.) या घटकामध्ये असमपृष्ठ...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

प्राणिशास्त्र: समपृष्ठरज्जू प्राणी वर्ग (Chordata - मत्स्य, उभयचर, सरीसृप, पक्षी व सस्तन प्राणी)

प्राणिशास्त्र: समपृष्ठरज्जू प्राणी वर्ग (Chordata - मत्स्य, उभयचर, सरीसृप, पक्षी व सस्तन प्राणी) या घटकामध्ये समपृष्ठरज्...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

जनुकशास्त्र, डीएनए, आरएनए, मेंडेलचे अनुवंशिकता नियम व उत्क्रांती (Genetics, DNA, RNA & Evolution)

जनुकशास्त्र, डीएनए, आरएनए, मेंडेलचे अनुवंशिकता नियम व उत्क्रांती (Genetics, DNA, RNA & Evolution) या घटकामध्ये डीएनए व आ...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

आधुनिक जैवतंत्रज्ञान, जनुक अभियांत्रिकी, रीकॉम्बिनंट डीएनए, क्लोनिंग व स्टेम सेल्स (Biotechnology & Genetics Basics)

रीकॉम्बिनंट डीएनए, PCR, CRISPR-Cas9 तंत्रज्ञान, बीटी कापूस, गोल्डन राइस, डॉली मेंढी क्लोनिंग, स्टेम सेल्स व जनुक थेरपी.

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Prelims 2026 - GS Paper 1 इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी

उत्तर पहा ➔
2

एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.

उत्तर पहा ➔
3

महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.

उत्तर पहा ➔
4

मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.

उत्तर पहा ➔
5

खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी

उत्तर पहा ➔
6

अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?

उत्तर पहा ➔

📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी

उत्तर पहा ➔
2

एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.

उत्तर पहा ➔
3

महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.

उत्तर पहा ➔
4

मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.

उत्तर पहा ➔
5

खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी

उत्तर पहा ➔
6

अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?

उत्तर पहा ➔