योग्य पर्यायांची जोडी ओळखा.
'अ' - 'ब'
i. आर्थिक नियोजन - अ. पंतप्रधानाकडून निवड
ii. १२ वी पंचवार्षिक योजना - ब. भारत सरकारचे धोरण राबविणारा विचार गट
iii. नीति आयोग - क. जलद व शाश्वत वृद्धी
iv. नीति आयोगाचे उपाध्यक्ष - ड. कालबद्ध कार्यक्रम

Identify the correct pairs from the given options.
'A' - 'B'
i. Economic Planning - a. Selection by Prime Minister
ii. XIIth Five Year Plan - b. Think Tank group of Indian Government
iii. NITI Aayog - c. Fast and sustainable growth
iv. NITI Aayog Vice-chairperson - d. Time bound programme

पर्याय (Options):
a
i-क, ii-अ, iii-ड, iv-ब
i-c, ii-a, iii-d, iv-b
b
i-ड, ii-ब, iii-अ, iv-क
i-d, ii-b, iii-a, iv-c
c
i-ड, ii-क, iii-ब, iv-अ
i-d, ii-c, iii-b, iv-a
✓ योग्य उत्तर
d
i-ब, ii-ड, iii-क, iv-अ
i-b, ii-d, iii-c, iv-a
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (i-ड, ii-क, iii-ब, iv-अ) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• i. आर्थिक नियोजन: पूर्वनिर्धारित उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी आखलेला 'कालबद्ध कार्यक्रम' (Time bound programme) → ड.
• ii. १२ वी पंचवार्षिक योजना (२०१२-२०१७): या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट 'जलद, शाश्वत आणि अधिक समावेशक वृद्धी' (Faster, Sustainable and More Inclusive Growth) हे होते → क.
• iii. नीति आयोग (NITI Aayog): १ जानेवारी २०१५ रोजी स्थापन झालेला हा भारत सरकारचा प्रमुख धोरणात्मक 'विचार गट' (Think Tank) आहे → ब.
• iv. नीति आयोगाचे उपाध्यक्ष: यांची निवड थेट भारताच्या 'पंतप्रधानांकडून' (Selection by Prime Minister) केली जाते आणि त्यांना कॅबिनेट मंत्र्याचा दर्जा असतो → अ.
• अचूक जोडी क्रम: i-ड, ii-क, iii-ब, iv-अ.
• महत्त्वाची टीप: योग्य जोड्या: आर्थिक नियोजन → कालबद्ध कार्यक्रम, १२वी योजना → जलद व शाश्वत वृद्धी, नीति आयोग → विचार गट (Think Tank), उपाध्यक्ष → पंतप्रधानांकडून निवड.

The correct answer is Option C (i-d, ii-c, iii-b, iv-a).

Key Points:
• Conceptual pairing of Indian economic planning institutions and concepts:
• i. Economic Planning: Defined as a predetermined, time-bound programme designed to allocate optimal resources towards specified social and economic objectives → d. Time bound programme.
• ii. XIIth Five Year Plan (2012–2017): Official theme was 'Faster, Sustainable, and More Inclusive Growth' → c. Fast and sustainable growth.
• iii. NITI Aayog (established 1 January 2015): Serves as the premier policy Think Tank of the Government of India, providing directional and policy inputs → b. Think Tank group of Indian Government.
• iv. NITI Aayog Vice-Chairperson: Directly appointed/selected by the Prime Minister of India (enjoying the rank of Cabinet Minister) → a. Selection by Prime Minister.
• Matching pairs: i-d, ii-c, iii-b, iv-a.
• Hence, Option 3 is the correct match.
• Key Takeaway: Pairs: Economic Planning → Time-bound programme; 12th Plan → Faster sustainable growth; NITI Aayog → Think Tank; Vice-Chairperson → Appointed by PM.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC

भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा

भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल

भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔
2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔
3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔
4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔
5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔
6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔
2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔
3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔
4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔
5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔
6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔