#94📅 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी)(2024) +1 गुण

निरपेक्ष दारिद्र्याचे मापन _______ या द्वारे केले जाते.

Absolute poverty is measured by

पर्याय (Options):

ऊष्मांक

Calories

✓ योग्य उत्तर

उत्पन्न

Income

संपत्ती

Wealth

राहणीमान

Standard of living

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (ऊष्मांक) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• निरपेक्ष दारिद्र्य (Absolute Poverty): जीवनावश्यक मूलभूत गरजा (अन्न, वस्त्र, निवारा) भागवण्याची क्षमता नसणे. अन्नातील किमान पोषणमूल्यावरून हे मोजले जाते.
• भारतात दांडेकर-रथ (१९७१) आणि वाय. के. अलघ कार्यगट (१९७९) यांच्यापासून निरपेक्ष दारिद्र्यरेषा निश्चित करण्यासाठी 'किमान उष्मांक' (Calories) हे मुख्य निकष मानले गेले आहेत (ग्रामीण भागासाठी २४०० कॅलरी आणि नागरी भागासाठी २१०० कॅलरी प्रति व्यक्ती दररोज).
• उत्पन्न, संपत्ती किंवा राहणीमानातील विषमता ही 'सापेक्ष दारिद्र्यात' (Relative poverty) मोजली जाते.
• त्यामुळे निरपेक्ष दारिद्र्याचे पारंपारिक मापन 'उष्मांक' (Calories) द्वारे केले जाते (पर्याय १).
• महत्त्वाची टीप: भारतात निरपेक्ष दारिद्र्याचे मापन प्रामुख्याने किमान उष्मांक (ग्रामीण २४०० / नागरी २१०० कॅलरी) आधारावर केले जाते.

The correct answer is Option A (Calories).

Key Points:
• Absolute Poverty refers to a condition where a household's income or consumption is inadequate to meet fundamental biological survival requirements (primarily food nutrition/calorie intake, clothing, and shelter).
• In India, foundational poverty lines (such as those of the Dandekar-Rath Committee, 1971 and Task Force, 1979) traditionally measured absolute poverty using a minimum per capita nutritional norm of Calories (ऊष्मांक): 2,400 kcal/day in rural areas and 2,100 kcal/day in urban areas.
• Relative poverty, by contrast, compares income, wealth, or living standards across different population deciles.
• Therefore, absolute poverty is measured through minimum calorie intake norms (Option 1).
• Key Takeaway: In India, absolute poverty has traditionally been measured using minimum per capita calorie intake thresholds (2400 rural / 2100 urban).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #93

योग्य पर्यायांची जोडी ओळखा. 'अ' - 'ब' i. आर्थिक नियोजन - अ....

पुढील प्रश्न #95

फिलिप्स वक्र _______ यांच्यातील संबंध दर्शवितो.

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group C Mains 2024 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔ 2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔ 3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔ 4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔ 5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔ 6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)