#15📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper(2012) +1 गुण

उच्च न्यायालयाच्या त्याखालच्या न्यायालयांवरील प्रशासकीय नियंत्रणात पुढील बाबींचा समावेश होतो.
अ. नेमणुका
ब. निवृत्तीवेतन
क. बदल्या
ड. पगार
इ. सक्तीची निवृत्ती
योग्य पर्याय निवडा :

High Court's administrative control over subordinate judiciary includes control over
a. Postings
b. Pensions
c. Transfers
d. Salary
e. Compulsory retirement
Choose the correct option:

पर्याय (Options):
a
अ, ब आणि क
a, b and c
b
अ, क आणि इ
a, c and e
✓ योग्य उत्तर
c
ब, क आणि ड
b, c and d
d
क, ड आणि इ
c, d and e
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (अ, क आणि इ) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• घटनेचे कलम 235: कनिष्ठ न्यायालयांच्या स्वातंत्र्याचे रक्षण करण्यासाठी कलम 235 अंतर्गत जिल्हा न्यायालये व त्याखालील सर्व न्यायालयांवर प्रशासकीय नियंत्रण (Control over subordinate courts) उच्च न्यायालयाकडे सोपविण्यात आले आहे.
• उच्च न्यायालयाच्या नियंत्रणातील बाबी:
• 1⃣ न्यायिक अधिकाऱ्यांच्या नेमणुका/पदस्थापना (Postings) (अ).
• 2⃣ न्यायिक अधिकाऱ्यांच्या बदल्या (Transfers) (क).
• 3⃣ शिस्तपालन, रजा मंजूर करणे आणि सक्तीची निवृत्ती (Compulsory Retirement) देणे (इ).
• आर्थिक बाबींचा अपवाद: कनिष्ठ न्यायालयातील न्यायाधीशांचे पगार (ड) आणि निवृत्तीवेतन (ब) ठरवण्याचा व देण्याचा अधिकार राज्य शासन आणि राज्य विधीमंडळाच्या कायद्यानुसार (कलम 309) चालतो, ते उच्च न्यायालयाच्या दैनंदिन प्रशासकीय नियंत्रणात येत नाहीत.
• निष्कर्ष: म्हणून अ, क आणि इ हा पर्याय (2) योग्य आहे.
• महत्त्वाची टीप: कलम 235 नुसार उच्च न्यायालयाच्या कनिष्ठ न्यायालयांवरील प्रशासकीय नियंत्रणात पदस्थापना, बदल्या आणि सक्तीची निवृत्ती यांचा समावेश होतो.

The correct answer is Option B (a, c and e).

Key Points:
• Article 235 & Subordinate Courts: Under Article 235, the administrative control over district courts and courts subordinate thereto is vested in the High Court to ensure judicial independence.
• Elements of High Court Control: This control includes:
• Postings and promotion of persons belonging to the judicial service (a).
• Transfers of judicial officers throughout the State (c).
• Disciplinary actions, including suspension and recommendation of compulsory retirement (e), grant of leave, etc.
• Excluded Financial Matters: Service conditions such as Salary (d) and Pensions (b) are governed by statutory rules and budget appropriations made by the State Government and the State Legislature under Article 309.
• Key Result: Control covers postings, transfers, and compulsory retirement (a, c, and e).
• Key Takeaway: Under Article 235, High Court control over subordinate courts includes postings, transfers, and compulsory retirement, but not salaries and pensions.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये

ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा

भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी

केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔