कोणत्या घटनादुरुस्तीद्वारे राष्ट्रपतींना मंत्रीपरिषदेच्या सल्ल्यानुसार वागणे बंधनकारक आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (42वी घटनादुरुस्ती) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• कलम 74(1) मधील बदल: मूळ राज्यघटनेनुसार राष्ट्रपतींना मदत व सल्ला देण्यासाठी पंतप्रधान व मंत्रिमंडळ असेल अशी तरतूद होती, मात्र तो सल्ला बंधनकारक असल्याचा स्पष्ट उल्लेख नव्हता.
• 42 वी घटनादुरुस्ती कायदा, 1976: या दुरुस्तीद्वारे कलम 74(1) मध्ये बदल करून राष्ट्रपतींवर मंत्रिमंडळाचा सल्ला बंधनकारक करण्यात आला ('राष्ट्रपती मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानुसारच कार्य पार पाडतील').
• 44 वी घटनादुरुस्ती कायदा, 1978: या दुरुस्तीने यात एक तरतूद जोडली की, राष्ट्रपती मंत्रिमंडळाचा सल्ला एकदा पुनर्विचारासाठी परत पाठवू शकतात; परंतु पुनर्विचारानंतर पुन्हा दिलेला सल्ला मान्य करणे राष्ट्रपतींवर बंधनकारक राहील.
• इतर पर्याय: 24 व्या घटनादुरुस्तीने (1971) घटनादुरुस्ती विधेयकावर राष्ट्रपतींची स्वाक्षरी बंधनकारक केली, तर 52 व्या घटनादुरुस्तीने (1985) पक्षांतर बंदी कायदा (दहावे परिशिष्ट) आणला.
• महत्त्वाची टीप: 42 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1976 द्वारे राष्ट्रपतींवर मंत्रिमंडळाचा सल्ला पूर्णपणे बंधनकारक करण्यात आला.
The correct answer is Option A (42nd Amendment).
Key Points:
• Article 74(1) Amendment: Originally, Article 74(1) stated that there shall be a Council of Ministers with the Prime Minister at the head to aid and advise the President.
• 42nd Amendment Act, 1976: Enacted during the Emergency by the Indira Gandhi government, it amended Article 74(1) to declare that the President 'shall, in the exercise of his functions, act in accordance with such advice', making ministerial advice completely binding without exception.
• Modification by 44th Amendment, 1978: The Janata Party government added a proviso enabling the President to send advice back once for reconsideration; however, after reconsideration, the tendered advice became mandatory to accept.
• Other Amendments: The 24th Amendment (1971) made President's assent mandatory for Constitutional Amendment Bills (Article 368). The 52nd Amendment (1985) introduced the anti-defection law (Tenth Schedule).
• Key Takeaway: The 42nd Amendment (1976) explicitly made the advice of the Council of Ministers binding on the President.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये
ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...
निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा
भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...
केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी
केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी कोणत्या राज्यांमधे विधान परिषद अस्तित्त्वात नाही ?...
उच्च न्यायालयाच्या त्याखालच्या न्यायालयांवरील प्रशासकीय नियं...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?