#51📅 MPSC Group C Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी)(2025) +1 गुण

संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीच्या काळात भाषिक व सांस्कृतिक आधारावर नव्या प्रांताची निर्मिती करावी ही मागणी काँग्रेस पक्ष व तत्कालिन केंद्र सरकार यांनी मान्य केली असली तरी, तिला मूर्त रूप देण्यापूर्वी 27 नोव्हेंबर 1947 रोजी पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी खालील कोणत्या बाबींचा विचार करावा असे मत मांडले होते ?
अ. भारताची सुरक्षितता व स्थैर्याला अग्रक्रम
ब. भाषेच्या आधारे प्रांताची निर्मिती करणे राष्ट्र हिताच्या दृष्टीने इष्ट नाही
क. प्रांतरचना करताना भाषा हा निर्णायक व मुख्य आधार समजता कामा नये
ड. एक किंवा एकाहून अधिक सीमा आयोग नेमावे लागतील

During the period of the Sanyukta Maharashtra Movement, although congress party and the then Central Government had accepted the demand to create new provinces on linguistic and cultural ground, Pandit Jawaharlal Nehru expressed on November 27, 1947 that which of the following factors must be considered giving it concrete form?
A. Priority should be given to the security and stability of India.
B. Formation of provinces on a linguistic basis is not desirable from the point of view of National interest.
C. Language should not be considered as the sole and decisive basis while reorganising provinces.
D. One or more boundary commissions may have to be appointed.

पर्याय (Options):

क, अ

C, A

ड, ब

D, B

क, ब

C, B

अ, ड

A, D

✓ योग्य उत्तर

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (अ, ड) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राष्ट्रीय काँग्रेसने १९२० च्या नागपूर अधिवेशनात भाषावार प्रांतरचनेचे तत्त्व मान्य केले होते; मात्र १९४७ मधील फाळणी आणि दंगलींच्या पार्श्वभूमीवर केंद्रीय नेतृत्वाने सावध भूमिका घेतली.
• २७ नोव्हेंबर १९४७ रोजी घटना समितीमध्ये बोलताना पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी भाषावार प्रांतरचनेला प्रत्यक्ष मूर्त स्वरूप देण्यापूर्वी खालील बाबींचा प्रामुख्याने विचार केला पाहिजे असे मत मांडले:
• विधान अ: देशाची अखंडता, सुरक्षितता आणि आर्थिक स्थैर्य यांना सर्वोच्च अग्रक्रम दिला गेला पाहिजे.
• विधान ड: प्रत्यक्ष सीमा निश्चितीसाठी एक किंवा त्यापेक्षा जास्त सीमा आयोग (Boundary Commissions) नियुक्त करावे लागतील.
• महत्त्वाची टीप: २७ नोव्हेंबर १९४७ रोजी नेहरूंनी भाषावार प्रांतरचनेपूर्वी देशाची सुरक्षितता आणि सीमा आयोग नेमण्याची आवश्यकता स्पष्ट केली होती.

The correct answer is Option D (A, D).

Key Points:
• Even though the Indian National Congress had supported linguistic provinces since its 1920 Nagpur session, the post-partition situation in 1947 compelled the national leadership to tread cautiously.
• On November 27, 1947, in the Constituent Assembly, Prime Minister Pandit Jawaharlal Nehru outlined the key considerations before granting concrete shape to linguistic states:
• Statement A: Utmost priority must be accorded to the security, unity, economic stability, and defence of India in the immediate aftermath of partition.
• Statement D: The exact demarcations could not be done arbitrarily; one or more official boundary commissions (such as the subsequent Dhar Commission in 1948) would have to be appointed to investigate boundaries objectively.
• According to the official answer key, statements A and D represent the factors articulated by Nehru on that date.
• Key Takeaway: On 27 November 1947, Nehru emphasized national security and the need to appoint boundary commissions before forming linguistic provinces.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स महाराष्ट्रातील विशेष चळवळी, मुक्तीसंग्राम व संयुक्त महाराष्ट्र लढा

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील विशेष चळवळी, मुक्तीसंग्राम व संयुक्त महाराष्ट्र लढा' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन