📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 PaperGoogle वर फॉलो करा

भारतीय संघराज्यासंबंधीची खालील विधाने लक्षात घ्या :
(a) अमेरिका, कॅनडा आणि ऑस्ट्रेलियाच्या घटनांमधून भारतीय राज्यघटनेने संघराज्याची वैशिष्ट्ये घेतली आहेत.
(b) घटक राज्यांमधील कराराचे फलित म्हणजे भारतीय संघराज्य.
(c) भारतीय संघराज्यातील घटकांना फुटून निघण्याचा अधिकार आहे.
कोणते विधान/ने बरोबर नाही/नाहीत ?

Consider the statements about Indian federation:
(a) Indian Constitution has borrowed federal features from the US, Canadian and Australian Constitution.
(b) Indian federation was a result of an agreement between the units.
(c) The units of Indian federation have the right to secede.
Which statement/s is/are not correct?

पर्याय (Options):
a
फक्त (a)
Only (a)
b
(b) आणि (c)
(b) and (c)
✓ योग्य उत्तर
c
(a) आणि (c)
(a) and (c)
d
फक्त (c)
Only (c)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((b) आणि (c)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय संघराज्य पद्धतीचे स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये:
• विधान (b) चुकीचे आहे: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत स्पष्टपणे नमूद केले होते की, भारतीय संघराज्य हे अमेरिकेप्रमाणे घटक राज्यांमधील कोणत्याही कराराचे फलित नाही.
• विधान (c) चुकीचे आहे: भारतीय संघराज्यातील कोणत्याही घटकाला अथवा राज्याला संघराज्यातून फुटून बाहेर पडण्याचा अधिकार नाही. भारत हा 'विनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ' (Indestructible Union of destructible States) आहे.
• विधान (a) बरोबर आहे: भारतीय संघराज्यात्मक संरचनेत विविध देशांच्या राज्यघटनांचे घटक घेतले आहेत—कॅनडाकडून (प्रबळ केंद्र व शेषाधिकार), अमेरिकेकडून (स्वतंत्र न्यायव्यवस्था व मूलभूत हक्क), आणि ऑस्ट्रेलियाकडून (समवर्ती सूची व आंतरराज्य व्यापार).
• विचारलेल्या प्रश्नानुसार कोणती विधाने 'बरोबर नाहीत' तर ती (b) आणि (c) आहेत.
• महत्त्वाची टीप: भारतीय संघराज्य घटकराज्यांमधील कराराचे फलित नाही आणि राज्यांना संघराज्यातून फुटून निघण्याचा कोणताही घटनात्मक अधिकार नाही.

The correct answer is Option B ((b) and (c)).

Key Points:
• Nature and Salient Characteristics of the Indian Federal System:
• Statement (b) is INCORRECT: As Dr. B.R. Ambedkar explicitly clarified in the Constituent Assembly, the Indian federation is NOT the result of an agreement among states (unlike the American federation, which was formed by an agreement among independent colonies).
• Statement (c) is INCORRECT: States have no right to secede from the Indian Union. The Union is indestructible. Hence, India is characterized as an "indestructible Union of destructible States".
• Statement (a) is CORRECT: India borrowed federal principles from multiple constitutions: strong centre and residual powers from Canada, supremacy of constitution and judicial review from the USA, and the Concurrent List and joint sittings from Australia.
• Therefore, statements (b) and (c) are incorrect.
• Key Takeaway: Indian federation is not formed by an agreement among states, and states have no constitutional right to secede from the Union.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ

भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔