📅MPSC Rajyaseva Mains P4 2023 PaperGoogle वर फॉलो करा

भारतातील ठेवींच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या.
a. 2022-23 मध्ये पोस्ट ऑफिस मधील एकूण ठेवी बँकांमधील वेळेच्या ठेवींपेक्षा जास्त होत्या.
b. 2022-23 मध्ये भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या इतर ठेवींपेक्षा पोस्ट ऑफिस बचत ठेवी जास्त होत्या.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने योग्य आहे/त?

Consider the following statements in the context of deposits in India.
a. During 2022-23 the total post office deposits was higher than time deposits with banks.
b. Post office saving bank deposits was higher than 'other' deposits with Reserve Bank of India in 2022-23.
Which of the statement/s given above is/are correct?

पर्याय (Options):
a
फक्त a योग्य आहे
Only a is correct
b
फक्त b योग्य आहे
Only b is correct
✓ योग्य उत्तर
c
दोन्ही a आणि b योग्य आहेत
Both a and b are correct
d
वरीलपैकी कोणतेही योग्य नाही
None of above are correct
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (फक्त b योग्य आहे) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतातील ठेवींची रचना: हे समजून घेण्यासाठी व्यावसायिक बँकिंग क्षेत्राचा आकार टपाल आणि मध्यवर्ती बँकिंग क्षेत्राच्या तुलनेत किती मोठा आहे, हे लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
• विधान A चे विश्लेषण (बँकांच्या मुदत ठेवी वि. पोस्ट ऑफिस ठेवी): व्यापारी बँकांमधील मुदत ठेवी (Fixed Deposits, RDs) भारतातील आर्थिक बचतीचा सर्वात मोठा भाग बनवतात, ज्या 2022-23 मध्ये अंदाजे ₹180+ लाख कोटींच्या घरात होत्या. पोस्ट ऑफिस नेटवर्कमधील एकूण ठेवी (प्रामुख्याने अल्प बचत योजना) या व्यापारी बँकांच्या अवाढव्य मुदत ठेवींच्या तुलनेत खूपच कमी आहेत. त्यामुळे विधान 'a' स्पष्टपणे चुकीचे आहे.
• विधान B चे विश्लेषण (पोस्ट ऑफिस बचत वि. RBI मधील 'इतर' ठेवी): रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) प्रामुख्याने बँकांच्या (CRR) आणि सरकारच्या ठेवी ठेवते. त्याच्या "इतर ठेवी (Other Deposits)" या गटामध्ये निम-सरकारी संस्था, परदेशी मध्यवर्ती बँका आणि IMF/जागतिक बँक यांसारख्या आंतरराष्ट्रीय संस्थांच्या ठेवींचा समावेश असतो, जी रक्कम तुलनेने खूपच कमी असते. याउलट, लाखो नागरिकांच्या पोस्ट ऑफिसमधील बचत ठेवींची रक्कम RBI च्या 'इतर ठेवी' च्या रकमेपेक्षा कितीतरी पटीने मोठी असते. त्यामुळे विधान 'b' बरोबर आहे.
• निष्कर्ष: केवळ विधान 'b' भारतीय अर्थव्यवस्थेतील ठेवींच्या प्रमाणाचे अचूक चित्र दर्शवते.
• महत्त्वाची टीप: व्यापारी बँकांच्या मुदत ठेवींची रक्कम प्रचंड मोठी आहे. पोस्टातील ठेवी RBI च्या 'इतर ठेवी' पेक्षा मोठ्या असतात, पण बँकांच्या मुदत ठेवींपेक्षा खूप कमी असतात.

The correct answer is Option B (Only b is correct).

Key Points:
• Macro Structure of Deposits in India: To understand this, one must grasp the sheer scale of the commercial banking sector compared to the postal and central banking segments in India.
• Statement A Analysis (Bank Time Deposits vs. Post Office Deposits): Time deposits (Fixed Deposits, RDs) with Scheduled Commercial Banks represent the bulk of financial savings in India, running into nearly ₹180+ lakh crores in 2022-23. The total deposits in the Post Office network, though significant (mostly small savings schemes), are a fraction of the massive time deposits held by commercial banks. Therefore, statement 'a' is glaringly false.
• Statement B Analysis (Post Office Savings vs. RBI 'Other' Deposits): The Reserve Bank of India (RBI) holds deposits mainly from banks (CRR) and the government. Its "Other Deposits" category includes deposits of quasi-government institutions, foreign central banks, and international agencies like IMF/World Bank, which is a relatively very small amount (a few thousand crores). Post Office saving bank deposits, held by millions of citizens, are vastly larger than the RBI's narrow "other deposits" category. Thus, statement 'b' is correct.
• Conclusion: Only statement 'b' accurately reflects the proportional magnitude of different deposit types in the Indian economy.
• Key Takeaway: Commercial Bank Time Deposits are massive (highest volume). Post Office deposits are larger than RBI's 'Other' deposits, but way smaller than Bank Time deposits.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔