बालकांचे मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार अधिनियम 2009 अन्वये खालील विधानांचा विचार करा :
विधान - 1 : कॅपिटेशन फी म्हणजे शाळेने सूचित केलेल्या फी व्यतिरिक्त कोणत्याही प्रकारचे देणगी किंवा योगदान किंवा पेमेंट.
विधान II : या कायद्यातील समाविष्ट असलेली कोणतीही गोष्ट मदरसे, वैदिक पाठशाळा आणि धार्मिक शिक्षण देणाऱ्या शैक्षणिक संस्थाना लागू होणार नाहीत.
पर्यायी उत्तरे :
(1) विधान 1 बरोबर; II चूक
(2) विधान I चूक; II बरोबर
(3) दोन्ही विधाने बरोबर
(4) दोन्ही विधाने चूक
बालकांचे मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार अधिनियम 2009 अन्वये खालील विधानांचा विचार करा :
विधान - 1 : कॅपिटेशन फी म्हणजे शाळेने सूचित केलेल्या फी व्यतिरिक्त कोणत्याही प्रकारचे देणगी किंवा योगदान किंवा पेमेंट.
विधान II : या कायद्यातील समाविष्ट असलेली कोणतीही गोष्ट मदरसे, वैदिक पाठशाळा आणि धार्मिक शिक्षण देणाऱ्या शैक्षणिक संस्थाना लागू होणार नाहीत.
पर्यायी उत्तरे :
(1) विधान 1 बरोबर; II चूक
(2) विधान I चूक; II बरोबर
(3) दोन्ही विधाने बरोबर
(4) दोन्ही विधाने चूक
Consider the following statements in respect of right of children to Free and Compulsory Education Act, 2009:
Statement I: Capitation fee means any kind of donation or contribution or payment other than the fee notified by the school.
Statement II: Nothing contained in this Act shall apply to Madarsas, Vedic Pathshalas and educational institutions primarily imparting religious instructions.
Answer Options:
(1) Statement I-correct; II incorrect
(2) Statement I-incorrect; II correct
(3) Both Statements are correct
(4) Both Statements are incorrect
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (दोन्ही विधाने बरोबर) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार (RTE) कायदा, 2009 मधील व्याख्या व अपवाद:
• विधान I बरोबर आहे: कायद्याच्या कलम 2(b) नुसार, शाळेने विहित केलेल्या अधिकृत शुल्काव्यतिरिक्त घेतलेली कोणतीही देणगी, वर्गणी किंवा रक्कम म्हणजे 'कॅपिटेशन फी' (Capitation Fee) होय. कलम 13 अन्वये अशी फी आकारण्यावर पूर्ण बंदी आहे.
• विधान II बरोबर आहे: 2012 च्या सुधारणा कायद्याद्वारे कलम 1(5) समाविष्ट करण्यात आले, ज्यानुसार हा कायदा मदरसे, वैदिक पाठशाळा आणि प्रामुख्याने धार्मिक शिक्षण देणाऱ्या शैक्षणिक संस्थांना लागू होणार नाही, अशी स्पष्ट तरतूद करण्यात आली.
• म्हणून दोन्ही विधाने बरोबर आहेत (पर्याय क्र. 3).
• महत्त्वाची टीप: RTE कायद्यानुसार कॅपिटेशन फी बेकायदेशीर आहे आणि मदरसे व वैदिक पाठशाळांना या कायद्यातून सूट देण्यात आलेली आहे.
The correct answer is Option C (Both Statements are correct).
Key Points:
• Statutory definitions and exemptions under the RTE Act, 2009:
• Statement I is correct: Under Section 2(b) of the Act, *"capitation fee"* means any kind of donation or contribution or payment other than the fee notified by the school. Section 13 strictly prohibits schools from collecting any capitation fee and subjects violators to heavy fines.
• Statement II is correct: By the RTE (Amendment) Act, 2012, Section 1(5) was inserted, which explicitly provides: *"Nothing contained in this Act shall apply to madrasas, vedic pathshalas and educational institutions primarily imparting religious instruction."*
• Therefore, Both Statements are correct (Option 3).
• Key Takeaway: Under RTE Act 2009, capitation fees are strictly banned (Sec 2b), and institutions primarily imparting religious instruction are exempt (Sec 1(5)).
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
एक लोक सेवक 'D' हा 'P' ला त्याच्या अधिकृत कागदपत्रांवर वेळेव...
पालक आणि ज्येष्ठ नागरिकांची देखभाल आणि कल्याण अधिनियम 2007 अ...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?