राज्याच्या मुख्य सचिवा संबंधी खालील विधाने विचारात घ्या :
अ. ते राज्य सनदी सेवेचे प्रमुख म्हणून कार्यरत असतात.
ब. ते संकटकालीन प्रमुख प्रशासक म्हणून कार्यरत असतात.
क. ते विभागीय परिषदेचे (Zonal Council) मुख्य सचिव म्हणूनही कार्यरत असतात.
ड. ते राज्य आणि केन्द्र शासनातील संपर्क साधण्याचे प्रमुख साधन म्हणून कार्यरत असतात.
ई. ते उर्वरीत कार्याचा वारस (Residual Legatee) म्हणून कार्यरत असतात.
राज्याच्या मुख्य सचिवा संबंधी खालील विधाने विचारात घ्या :
अ. ते राज्य सनदी सेवेचे प्रमुख म्हणून कार्यरत असतात.
ब. ते संकटकालीन प्रमुख प्रशासक म्हणून कार्यरत असतात.
क. ते विभागीय परिषदेचे (Zonal Council) मुख्य सचिव म्हणूनही कार्यरत असतात.
ड. ते राज्य आणि केन्द्र शासनातील संपर्क साधण्याचे प्रमुख साधन म्हणून कार्यरत असतात.
ई. ते उर्वरीत कार्याचा वारस (Residual Legatee) म्हणून कार्यरत असतात.
Consider the following statements about the Chief Secretary of State:
a. He acts as the head of the State Civil Service.
b. He acts as the crisis administrator in chief.
c. He also acts as the Chief Secretary of the Zonal Council.
d. He acts as the principal channel of communication between State and Central Government.
e. He acts as the Residual Legatee.
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (विधाने अ, ब, ड, ई बरोबर आहेत) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राज्याचा मुख्य सचिव हा राज्य प्रशासनातील सर्वोच्च सनदी अधिकारी असतो:
• विधान 'अ' बरोबर: ते राज्य नागरी/सनदी सेवेचे प्रमुख (Head of the State Civil Service) म्हणून काम पाहतात.
• विधान 'ब' बरोबर: दुष्काळ, पूर, भूकंप अशा आपत्कालीन स्थितीत मुख्य सचिव 'संकटकालीन प्रमुख प्रशासक' (Crisis Administrator-in-Chief) म्हणून निर्णय घेतात.
• विधान 'क' चुकीचे: विभागीय परिषदेचे (Zonal Council) मुख्य सचिवपद संबंधित राज्यांचे मुख्य सचिव एका वेळी एका वर्षासाठी चक्राकार पद्धतीने (Rotation) भूषवितात, ते त्याचे स्थायी प्रमुख नसतात.
• विधान 'ड' बरोबर: राज्य शासन आणि केंद्र शासन यांच्यातील मुख्य संपर्क दुवा म्हणून ते काम करतात.
• विधान 'ई' बरोबर: जे विषय कोणत्याही विशिष्ट खात्याकडे सोपवलेले नसतात, त्या उर्वरित सर्व विषयांचे काम मुख्य सचिवांकडे असते, म्हणून त्यांना 'उर्वरित कार्याचा वारस' (Residual Legatee) म्हणतात.
• म्हणून अ, ब, ड आणि ई ही विधाने बरोबर आहेत (पर्याय ३).
• महत्त्वाची टीप: मुख्य सचिव हे राज्याच्या प्रशासकीय सेवेचे प्रमुख, संकटकालीन प्रशासक, उर्वरित कार्याचे वारस व केंद्र-राज्य संपर्क दुवा असतात.
The correct answer is Option C (Statements a, b, d, e are correct).
Key Points:
• The Chief Secretary is the topmost executive civil servant in the state administrative apparatus:
• Statement a is correct: As head of the state civil services, he exercises disciplinary and administrative control over the entire bureaucratic cadre.
• Statement b is correct: During natural calamities, riots, or emergencies, the Chief Secretary serves as the Crisis Administrator-in-Chief.
• Statement c is incorrect: The Chief Secretaries of the member states of a Zonal Council act as Vice-Chairman/Secretary of the Zonal Council on a rotation basis for a period of one year at a time, not the permanent Chief Secretary of the Zonal Council.
• Statement d is correct: He acts as the chief liaison and principal channel of communication between the State Government and the Union Government.
• Statement e is correct: The Chief Secretary acts as the 'Residual Legatee'—meaning he handles all governmental matters that do not fall within the assigned portfolio of any specific department.
• Thus, statements a, b, d, and e are correct.
• Key Takeaway: The Chief Secretary is the head of state civil services, crisis administrator, residual legatee, and principal channel to the Centre.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती
भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...
भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५
भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...
भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
योग्य कथन/ने ओळखा. अ. रोजगार हमी योजना समितीची स्थापना महारा...
योग्य कथने ओळखा : अ. कोर्ट मार्शल बाबतचे सर्व अधिकार राष्ट्र...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2019 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :