📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2021 PaperGoogle वर फॉलो करा

मुख्य सचिवांबाबत खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) मुख्य सचिव पद हे 1799 मध्ये लॉर्ड वेलस्ली याने निर्माण केले.
(b) इतर सचिवांच्या तुलनेत त्याचे पद समानातील पहिला यापेक्षा मोठे आहे.
(c) 2004 मध्ये पी.सी. होटा समितीच्या शिफारशीनुसार मुख्य सचिवाचे पद हे प्रमाणीत करण्यांत आले आहे आणि ते भारत सरकारच्या सचिवा समान केले गेले.
पर्यायी उत्तरे :

Consider the following statements about Chief Secretary:
(a) The office of a Chief Secretary was created in 1799 by Lord Wellesley.
(b) His position vis-a-vis other Secretaries is more than primus inter pares.
(c) The office of a Chief Secretary was standardised in 2004 on the recommendation of P.C. Hota Committee and was equated with that of the Secretary to the Government of India.
Answer Options:

पर्याय (Options):
a
विधाने (a) आणि (b) बरोबर, विधान (c) चूकीचे
Statements (a) and (b) are correct, statement (c) is false.
✓ योग्य उत्तर
b
विधान (a) बरोबर, विधाने (b) आणि (c) चूकीचे
Statement (a) is correct, statements (b) and (c) are false.
c
विधाने (b) आणि (c) बरोबर, विधान (a) चूकीचे
Statements (b) and (c) are correct, statement (a) is false.
d
सर्व विधाने बरोबर
All statements are correct.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (विधाने (a) आणि (b) बरोबर, विधान (c) चूकीचे) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधान (a) बरोबर आहे: भारतात मुख्य सचिव पदाची निर्मिती 1799 मध्ये लॉर्ड वेलस्ली याने केली (जी. एच. बार्लो हे पहिले मुख्य सचिव होते).
• विधान (b) बरोबर आहे: मुख्य सचिव हा केवळ 'समानांमधील पहिला' (Primus inter pares) नसून तो राज्य सचिवालयाचा प्रशासकीय प्रमुख असल्याने इतर सर्व सचिवांपेक्षा श्रेष्ठ आणि सर्वोच्च असतो.
• विधान (c) चुकीचे आहे: मुख्य सचिवाचे पद भारत सरकारच्या सचिव पदाच्या समकक्ष वेतन व दर्जात 1973 मध्ये प्रमाणित करण्यात आले होते (2004 च्या पी. सी. होटा समितीने नव्हे).
• म्हणून विधाने (a) आणि (b) बरोबर व (c) चुकीचे असल्याने पर्याय 1 हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: मुख्य सचिव पदाची निर्मिती 1799 मध्ये लॉर्ड वेलस्लीने केली; हे पद इतर सचिवांपेक्षा श्रेष्ठ असून 1973 मध्ये प्रमाणित झाले.

The correct answer is Option A (Statements (a) and (b) are correct, statement (c) is false.).

Key Points:
• Statement (a) is correct: The office of the Chief Secretary in India was originally created in 1799 by Lord Wellesley (Governor-General of Bengal), with G.H. Barlow appointed as the first Chief Secretary.
• Statement (b) is correct: The Chief Secretary is not merely *primus inter pares* (first among equals); he/she is the undisputed administrative head of the state secretariat and exercises overall administrative leadership and control over all other secretaries.
• Statement (c) is incorrect: The Chief Secretary's post was standardized and equated with that of a Secretary to the Government of India in pay and status in 1973 (on the recommendations of the Administrative Reforms Commission), not in 2004 via the P.C. Hota Committee (which dealt with civil services reforms like appraisal and tenure).
• Therefore, statements (a) and (b) are correct, while (c) is false (Option 1).
• Key Takeaway: Chief Secretary was created in 1799 by Wellesley; the position is superior to other secretaries and was standardized in 1973.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती

भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५

भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले

भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔