खालील विधाने विचारात घ्या.
(a) राज्यघटनेने अनिवार्य केलेल्या अनुदानित/विनाअनुदानित, अल्पसंख्यांक/खाजगी संस्थासाठी नियामक व्यवस्था तयार करण्याचा अधिकार राज्याला आहे.
(b) संविधान भाषिक आणि धार्मिक अल्पसंख्यांकांना मान्यता देते परंतु वंश किंवा वांशिकतेवर आधारावर नाही.
(c) बहुसंख्यांक समुदाय शैक्षणिक संस्थांची स्थापना आणि प्रशासन देखील करु शकतो आणि राज्यघटनेच्या कलम 30(1) (a) अंतर्गत विशेष अधिकारांचा उपभोग घेवू शकतो.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/त ?
खालील विधाने विचारात घ्या.
(a) राज्यघटनेने अनिवार्य केलेल्या अनुदानित/विनाअनुदानित, अल्पसंख्यांक/खाजगी संस्थासाठी नियामक व्यवस्था तयार करण्याचा अधिकार राज्याला आहे.
(b) संविधान भाषिक आणि धार्मिक अल्पसंख्यांकांना मान्यता देते परंतु वंश किंवा वांशिकतेवर आधारावर नाही.
(c) बहुसंख्यांक समुदाय शैक्षणिक संस्थांची स्थापना आणि प्रशासन देखील करु शकतो आणि राज्यघटनेच्या कलम 30(1) (a) अंतर्गत विशेष अधिकारांचा उपभोग घेवू शकतो.
वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/त ?
Consider the following statements:
(a) The state has the right to frame regulatory regimes for aided/unaided minority/private institutions, as mandated by the Constitution.
(b) Constitution recognizes linguistic and religious minorities but not those based on race or ethnicity.
(c) A majority community can also establish and administer educational institutions and enjoy special rights under Article-30(1)(a) of the Constitution.
Which of the statements given above is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((a) आणि (b)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय संविधानातील कलम 29 आणि 30 अल्पसंख्याकांच्या सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्कांचे संरक्षण करतात.
• विधान (a) बरोबर आहे: सर्वोच्च न्यायालयाने *टी.एम.ए. पै फाऊंडेशन (2002)* खटल्यात स्पष्ट केले आहे की शैक्षणिक गुणवत्ता, शिक्षकांचे कल्याण आणि पारदर्शकता राखण्यासाठी अनुदानित किंवा विनाअनुदानित खाजगी/अल्पसंख्याक संस्थांवर वाजवी नियमन (Regulations) लादण्याचा अधिकार शासनाला आहे.
• विधान (b) बरोबर आहे: कलम 30(1) नुसार भारतीय राज्यघटना केवळ धार्मिक आणि भाषिक अल्पसंख्याकांना मान्यता देते; वंश किंवा वांशिकतेवर आधारित अल्पसंख्याक संविधानाने मान्य केलेले नाहीत.
• विधान (c) चुकीचे आहे: कलम 30 अंतर्गत शैक्षणिक संस्था स्थापण्याचा आणि चालवण्याचा विशेष मूलभूत हक्क केवळ धार्मिक व भाषिक अल्पसंख्याकांनाच आहे, बहुसंख्याक समुदायाला नाही.
• महत्त्वाची टीप: कलम 30 अंतर्गत संस्थांचे विशेष हक्क केवळ धार्मिक व भाषिक अल्पसंख्याकांना आहेत; शासन शैक्षणिक दर्जा राखण्यासाठी नियम करू शकते.
The correct answer is Option B ((a) and (b)).
Key Points:
• Article 29 and Article 30 protect Cultural and Educational Rights under Part III of the Constitution.
• Statement (a) is correct: As upheld by the Supreme Court in *T.M.A. Pai Foundation (2002)* and *P.A. Inamdar (2005)*, the State can impose reasonable regulatory regimes to ensure educational standards, financial transparency, and welfare of teachers, even in minority and unaided institutions.
• Statement (b) is correct: The Indian Constitution explicitly recognizes minorities based exclusively on religion or language under Article 30(1); it does not recognize minorities based on race, ethnicity, or caste.
• Statement (c) is incorrect: Article 30(1) confers the special fundamental right to establish and administer educational institutions exclusively on *religious and linguistic minorities*, and NOT on the majority community.
• Key Takeaway: Article 30 grants institution rights solely to religious and linguistic minorities; state can regulate for academic standards.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
लोकपाल संस्थेच्या मर्यादा काय आहेत ? (a) 2013 च्या कायद्याने...
'पूंछी आयोगाच्या' शिफारशीनुसार जेंव्हा विधानसभेत कोणत्याच पक...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?