📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 PaperGoogle वर फॉलो करा

खालील विधाने लक्षात घ्या :
(a) सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधिशास पदावरून दूर करण्याच्या प्रक्रियेप्रमाणेच उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधिशास पदावरून दूर करता येते.
(b) उच्च न्यायालयामध्ये पूर्ण वेळ काम केलेल्या न्यायाधिशाला निवृत्तीनंतर वकिली करणे किंवा कोणत्याही कोर्टात किंवा अधिसत्तेसोबत भारतात कार्य करण्यास परवानगी नाही.
वरीलपैकी कोणते विधान / विधाने बिनचूक आहेत ?

Consider the following statements:
(a) The mode of removal of a Judge of a High Court is similar to that of removal of a Judge of the Supreme Court.
(b) After retirement from the office a Permanent Judge of a High Court can't plead or act in any court or before any authority in India.
Which of the above statement/s is/are correct?

पर्याय (Options):
a
फक्त (a)
Only (a)
✓ योग्य उत्तर
b
फक्त (b)
Only (b)
c
दोन्ही योग्य आहेत
Both
d
दोन्ही अयोग्य आहेत
Neither (a) nor (b)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (फक्त (a)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची पदच्युती आणि निवृत्तीनंतरची वकिलीची बंधने:
• कलम २१७(१)(ब): यानुसार उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांना सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांप्रमाणेच (कलम १२४(४) अन्वये) पदावरून दूर केले जाते. यासाठी सिद्ध झालेली गैरवर्तणूक किंवा अकार्यक्षमता हे दोनच आधार असून, संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये विशेष बहुमताने ठराव संमत व्हावा लागतो (न्यायाधीश चौकशी कायदा, १९६८).
• कलम २२० (निवृत्तीनंतर वकिलीवरील निर्बंध): उच्च न्यायालयाचा स्थायी न्यायाधीश निवृत्तीनंतर सर्वोच्च न्यायालय आणि इतर उच्च न्यायालये (ज्या उच्च न्यायालयात स्थायी न्यायाधीश म्हणून काम केले त्याव्यतिरिक्त) येथे वकिली करू शकतो. त्यामुळे विधान (b) मध्ये दिलेला पूर्ण बंदीचा दावा चुकीचा ठरतो.
• सर्वोच्च न्यायालयाशी तुलना: कलम १२४(७) नुसार सर्वोच्च न्यायालयाच्या निवृत्त न्यायाधीशाला भारतातील कोणत्याही न्यायालयात वकिली करण्यास पूर्णतः प्रतिबंध आहे.
• महत्त्वाची टीप: उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची पदच्युती सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांप्रमाणेच (कलम १२४(४)) होते; निवृत्तीनंतर ते सर्वोच्च न्यायालय व इतर उच्च न्यायालयात वकिली करू शकतात (कलम २२०).

The correct answer is Option A (Only (a)).

Key Points:
• Mode of Removal and Post-Retirement Practice of High Court Judges:
• Article 217(1)(b): States that a High Court Judge may be removed from office by the President in the manner provided in clause (4) of Article 124 for the removal of a Supreme Court Judge. Thus, the grounds (proved misbehaviour or incapacity) and procedure (Judges Inquiry Act, 1968) are identical for both.
• Article 220 (Post-Retirement Restriction): A permanent Judge of a High Court is restricted from pleading or acting in any court or before any authority in India EXCEPT the Supreme Court and the other High Courts (courts other than where he held permanent office). Statement (b) claims they cannot practice anywhere, which makes it incorrect.
• Comparison with Supreme Court: Under Article 124(7), a retired Supreme Court judge is completely barred from pleading before ANY court or authority within India.
• Key Takeaway: High Court judges are removed via the same procedure as Supreme Court judges (Art 124(4)), but can practice after retirement in the Supreme Court and other High Courts (Art 220).

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन

भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT

भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल

भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔