"माणसाच्या कर्तव्यांच्या जाहीरनाम्याने सुरवात करा आणि मी खात्री देतो की जसा हिवाळ्यानंतर वसंत ऋतु येतो तसे हक्क मागोमाग येतील", असे कोणी म्हटले होते ?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (महात्मा गांधी) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मूलभूत कर्तव्ये आणि हक्क यांमधील तात्विक संबंध:
• महात्मा गांधींचे तत्त्वज्ञान: महात्मा गांधींनी हक्कांपेक्षा कर्तव्यांवर सदैव भर दिला. १९४७ मध्ये युनेस्कोचे महासंचालक ज्युलियन हक्सले यांना पाठवलेल्या पत्रात गांधीजींनी म्हटले होते: "माणसाच्या कर्तव्यांच्या जाहीरनाम्याने सुरुवात करा आणि मी खात्री देतो की जसा हिवाळ्यानंतर वसंत ऋतू येतो तसे हक्क मागोमाग येतील."
• घटनात्मक संदर्भ: गांधीजींच्या या कर्तव्यनिष्ठ दृष्टिकोनातून प्रेरणा घेत ४२ व्या घटनादुरुस्ती (१९७६) द्वारे स्वर्णसिंग समितीच्या शिफारशींवरून राज्यघटनेत भाग IV-A आणि कलम ५१A अंतर्गत मूलभूत कर्तव्ये समाविष्ट करण्यात आली.
• इतर पर्याय माहिती:
• इंदिरा गांधी: यांच्या पंतप्रधानपदाच्या काळात मूलभूत कर्तव्ये राज्यघटनेत जोडली गेली.
• जवाहरलाल नेहरू: मूलभूत हक्क व उद्दिष्टांच्या ठरावाचे जनक.
• मोरारजी देसाई: ४४ वी घटनादुरुस्ती (१९७८) संमत करणारे तत्कालीन पंतप्रधान.
• महत्त्वाची टीप: "कर्तव्यांचे पालन केल्यास हक्क आपोआप मिळतात (जसा हिवाळ्यानंतर वसंत ऋतू येतो)" हे सुप्रसिद्ध उद्गार महात्मा गांधींचे आहेत.
The correct answer is Option C (Mahatma Gandhi).
Key Points:
• Philosophy of Fundamental Duties and Rights:
• Mahatma Gandhi's Philosophy: Mahatma Gandhi consistently emphasized that duties are the source of rights. He famously remarked in 1947 in a letter to Julian Huxley (UNESCO): "Begin with the charter of duties of man, and I promise, the rights will follow as spring follows winter."
• Constitutional Integration: This profound Gandhian thought heavily influenced the inclusion of Fundamental Duties via the 42nd Constitutional Amendment Act, 1976, under Article 51A (Part IVA), based on the Swaran Singh Committee recommendations.
• Other Personalities:
• Indira Gandhi: Prime Minister during whose tenure Fundamental Duties were added to the Constitution.
• Jawaharlal Nehru: Champion of Fundamental Rights and Objectives Resolution.
• Morarji Desai: Led the Janata Party government that enacted the 44th Constitutional Amendment, 1978.
• Key Takeaway: Mahatma Gandhi emphasized that rights organically flow from performed duties ("rights follow duties as spring follows winter").
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
खालील विधाने लक्षात घ्या : (a) सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्याया...
खालीलपैकी कोणता विषय राज्यसूचीमध्ये समाविष्ट नाही ?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
