खालील विधाने विचारात घ्या.
(a) महाराष्ट्र शासनाने रोजगार हमी योजना 1972-73 मध्ये सुरु केली.
(b) या योजनेचा 1977-78 ते 1987-88 या कालावधी मध्ये दारिद्र्य 60.4% वरुन 36.7% पर्यंत कमी करण्यात सहभाग होता.
(c) रोजगार हमी योजनेचा सर्वात जास्त फायदा फक्त पुरुषांना झाला.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/ आहेत ?
खालील विधाने विचारात घ्या.
(a) महाराष्ट्र शासनाने रोजगार हमी योजना 1972-73 मध्ये सुरु केली.
(b) या योजनेचा 1977-78 ते 1987-88 या कालावधी मध्ये दारिद्र्य 60.4% वरुन 36.7% पर्यंत कमी करण्यात सहभाग होता.
(c) रोजगार हमी योजनेचा सर्वात जास्त फायदा फक्त पुरुषांना झाला.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/ आहेत ?
Consider the following statements:
(a) Maharashtra Government introduced the employment guarantee scheme in 1972-73.
(b) This scheme contributed to the decline of poverty from 60.4% in 1977-78 to 36.7% in 1987-88.
(c) EGS benefited a large number of males only.
Which of the statement/s given above is/are correct?
(1) (a) and (b)
(2) (b) and (c)
(3) (a) and (c)
(4) only (c)
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) ((a) आणि गामा) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• महाराष्ट्र रोजगार हमी योजना (EGS):
• विधान (a) बरोबर आहे; महाराष्ट्र शासनाने १९७२-७३ मध्ये दुष्काळ निवारणासाठी आणि रोजगाराची हमी देण्यासाठी ही योजना सुरू केली.
• विधान (b) बरोबर आहे; या योजनेमुळे ग्रामीण भागातील purchasing power वाढून दारिद्र्यात घट होण्यास मदत झाली (१९७७-७८ मधील ६०.४% वरून १९८७-८८ मध्ये ३६.७% पर्यंत घट).
• विधान (c) चूक आहे कारण या योजनेचा फायदा केवळ पुरुषांना नव्हे, तर ग्रामीण भागातील महिलांना मोठ्या प्रमाणावर झाला (महिला कामगारांची संख्या यात ५०% पेक्षा जास्त होती).
• त्यामुळे विधाने (a) आणि (b) सत्य आहेत, म्हणून पर्याय (1) योग्य आहे.
• महत्त्वाची टीप: महाराष्ट्र रोहयो (१९७२-७३) मुळे ग्रामीण दारिद्र्य कमी झाले आणि याचा मोठा लाभ महिलांनाही झाला.
The correct answer is Option A ((a) and (b)).
Key Points:
• Employment Guarantee Scheme (EGS) in Maharashtra:
• Statement (a) is correct; Maharashtra pioneered the Employment Guarantee Scheme (EGS) in 1972-73 under the leadership of V.P. Naik, later backed by the Maharashtra Employment Guarantee Act 1977.
• Statement (b) is correct; empirical studies and developmental evaluations indicate that the EGS played a substantial structural role in rural poverty alleviation, contributing to the decline of poverty ratios in Maharashtra during that decade.
• Statement (c) is incorrect because EGS famously provided massive employment to rural women, who constituted a major share (often over 50%) of the workforce on EGS sites, not 'males only'.
• Therefore, statements (a) and (b) are correct, making option (1) the right choice.
• Key Takeaway: Maharashtra's EGS (1972-73) reduced rural poverty and benefited both men and women significantly.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...
बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...
मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालील विधाने विचारात घ्या. (a) राज्य सरकारांच्या वित्तावर दे...
खालील विधाने विचारात घ्या. (a) औद्योगिक पायाभूत सुविधा उन्नत...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2017 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :