#5📅 MPSC Group B - संयुक्त गट-ब पूर्व परीक्षा 2021 पेपर(2021) +1 गुण

विधान (अ) : संसदीय पद्धतीमध्ये प्रशासनावरील कायदेमंडळाचे नियंत्रण अध्यक्षीय पद्धतीपेक्षा भिन्न असते. कारण (ब) : प्रशासनावर कायदेमंडळाचे नियंत्रण हे लोकसत्ताक शासनाचे महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे.

Assertion (A) : Legislative control over administration in a Parliamentary system is different from that of Presidential system. Reason (B) : An important feature of democratic government is the legislative control over administration.
पर्याय (Options):
a
'अ' आणि 'ब' दोन्हीही बरोबर आणि 'ब' हे 'अ' चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.
Both 'A' and 'B' are true and 'B' is the correct explanation of 'A'.
b
'अ' आणि 'ब' दोन्हीही बरोबर, परंतु 'ब' हे 'अ' चे योग्य स्पष्टीकरण नाही.
Both 'A' and 'B' are true, but 'B' is not the correct explanation of 'A'.
✓ योग्य उत्तर
c
'अ' हे बरोबर आहे, परंतु 'ब' हे चुकीचे आहे.
'A' is true, but 'B' is false.
d
'अ' हे चुकीचे आहे, परंतु 'ब' हे बरोबर आहे.
'A' is false, but 'B' is true.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर: पर्याय B — 'अ' आणि 'ब' दोन्हीही बरोबर, परंतु 'ब' हे 'अ' चे योग्य स्पष्टीकरण नाही. सविस्तर स्पष्टीकरण: संसदीय शासनपद्धतीत कार्यपालिका ही कायदेमंडळातून निर्माण होते आणि ती त्याच्यासमोर सामूहिकरीत्या उत्तरदायी असते. अध्यक्षीय पद्धतीत कार्यपालिका आणि कायदेमंडळ यांच्यात संस्थात्मक विभाजन अधिक ठळक असते. म्हणून विधान (अ) बरोबर आहे. विधान (ब)ही सर्वसाधारण लोकशाही तत्त्व म्हणून बरोबर आहे; परंतु ते संसदीय व अध्यक्षीय पद्धतीतील नियंत्रणाच्या यंत्रणेत नेमका फरक का पडतो हे स्पष्ट करत नाही. त्यामुळे दोन्ही विधाने खरी, पण कारण हे विधानाचे योग्य स्पष्टीकरण नाही. परीक्षेसाठी लक्षात ठेवा: प्रश्न क्रमांक 5 मध्ये केवळ उत्तराचे अक्षर न पाठ करता त्यामागील मुख्य संकल्पना, संबंधित तथ्य/नियम आणि पर्यायांतील सूक्ष्म फरक लक्षात ठेवा.

Option B is the right choice since assertion (A) is true: parliamentary systems tie executive survival to legislative confidence, unlike presidential separation. Reason (B) is also true—democratic government does exercise legislative control over administration—but that general principle does not explain why the two systems differ in mechanism. Both true, B not the explanation of A. You can eliminate A (Both 'A' and 'B' are true and 'B' is th…), C ('A' is true, but 'B' is false.), D ('A' is false, but 'B' is true.) — each one conflicts with the principle or calculation that leads to option B. Keep the name, formula, and unit together in your notes — that helps you spot incomplete distractors quickly.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी

भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती

भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला

भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या

भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा