Question 1

भारतातील कोणत्याही राज्याच्या पहिल्या महिला मुख्यमंत्री कोण होत्या?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) सुचेता कृपलानी आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. सुचेता कृपलानी यांनी ऑक्टोबर १९६३ मध्ये उत्तर प्रदेश राज्याच्या मुख्यमंत्री म्हणून पदभार स्वीकारला आणि त्या स्वतंत्र भारतातील पहिल्या महिला मुख्यमंत्री ठरल्या. २. सरोजिनी नायडू या भारताच्या पहिल्या महिला राज्यपाल (उत्तर प्रदेश) होत्या. ३. डॉ. कादंबिनी गांगुली या भारताच्या पहिल्या महिला पदवीधर व ॲलोपॅथी डॉक्टरांपैकी एक होत्या.

Question 2

रशियाने विकसित केलेले 'पोसायडन' (Poseidon) हे पाण्याखाली चालणारे महाकाय ड्रोन (Underwater Drone/Torpedo) कोणत्या ऊर्जेवर चालते?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) अणुऊर्जा आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. रशियाने विकसित केलेले 'पोसायडन' (Status-6 Poseidon) हे पाण्याखालील स्वायत्त आण्विक ड्रोन (Nuclear-powered Autonomous Underwater Vehicle) आहे. २. हे लघू आण्विक अणुभट्टीवर (Miniature Nuclear Reactor) चालते, ज्यामुळे त्याची पल्ला मर्यादा अमर्याद असून ते महासागरात शेकडो किलोमीटर खोल पाण्याखाली दीर्घकाळ कार्यरत राहू शकते. ३. हे आण्विक वॉरहेड वाहून नेण्यास सक्षम असलेले जगातील सर्वात प्रगत पाणबुडी ड्रोन आहे.

Question 3

महाराष्ट्रात पंचायत समितीच्या उपसभापतींची निवड किती कालावधीच्या कार्यकाळासाठी केली जाते?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (B) अडीच वर्षे आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. 'महाराष्ट्र जिल्हा परिषद व पंचायत समिती अधिनियम १९६१' मधील सुधारणेनुसार, पंचायत समितीच्या सभापती व उपसभापतींचा कार्यकाळ अडीच वर्षे (२.५ वर्षे) इतका असतो. २. पंचायत समितीचा संपूर्ण कार्यकाळ ५ वर्षांचा असतो, त्यादरम्यान सभापती व उपसभापती यांची प्रत्येकी अडीच वर्षांच्या दोन टप्प्यांत निवड केली जाते.

Question 4

भारतीय राज्यघटनेच्या सातव्या अनुसूचीनुसार 'पोलीस' हा विषय कोणत्या सूचीमध्ये समाविष्ट आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) राज्य सूची आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. भारतीय राज्यघटनेच्या ७ व्या अनुसूचीतील सूची-२ (राज्य सूची / State List) मध्ये 'पोलीस' (रेल्वे पोलीस व ग्रामीण पोलिसांसह) आणि 'सार्वजनिक सुव्यवस्था' (Public Order) हे विषय समाविष्ट आहेत. २. त्यामुळे पोलीस दलाची स्थापना, प्रशासन व नियमन करण्याचे संपूर्ण अधिकार संबंधित राज्य शासनाकडे असतात.

Question 5

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अष्टप्रधान मंडळातील पद व मंत्री या संदर्भातील चुकीची जोडी ओळखा:

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) सुमंत (डबीर) - मोरेश्वर पंडीतराव आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या अष्टप्रधान मंडळात 'सुमंत' (परराष्ट्र व्यवहार मंत्री / डबीर) हे पद रामचंद्र त्रिंबक डबीर यांच्याकडे होते. २. 'मोरेश्वर पंडितराव' हे धर्म व दानधर्म विभागाचे प्रमुख (पंडितराव / दानाध्यक्ष) होते, सुमंत नव्हते. ३. त्यामुळे पर्याय (D) ही जोडी चुकीची आहे.

Question 6

दरवर्षी 'जागतिक जैविक इंधन दिन' (World Biofuel Day) कोणत्या दिवशी साजरा केला जातो?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (A) 10 ऑगस्ट आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. दरवर्षी १० ऑगस्ट रोजी पारंपरिक जीवाश्म इंधनाला पर्याय म्हणून जैवइंधनाच्या महत्त्वाविषयी जनजागृती करण्यासाठी 'जागतिक जैविक इंधन दिन' साजरा केला जातो. २. सर रुडॉल्फ डिझेल यांनी १० ऑगस्ट १८९३ रोजी पहिल्यांदा शेंगदाण्याच्या तेलावर मेकॅनिकल इंजिन यशस्वीपणे चालवले होते, त्याच्या स्मरणार्थ हा दिवस निवडण्यात आला.

Question 7

भारतातील कोणत्या ईशान्येकडील राज्याला 'मोलॅसिस बेसिन' (Molasses Basin) म्हणून ओळखले जाते?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) मिझोराम आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. मिझोराम या राज्याला भूगोलामध्ये 'मोलॅसिस बेसिन' (Molasses Basin) म्हणतात, कारण तेथील भूभाग प्रामुख्याने सैलसर आणि असंकलित गाळाच्या खडकांनी (Unconsolidated deposits) बनलेला आहे. २. NCERT आणि राज्य लोकसेवा आयोगाच्या पाठ्यपुस्तकांमधील हा एक अत्यंत महत्त्वाचा भूगोलविषयक प्रश्न आहे.

Question 8

महाराष्ट्र शासनाच्या 'मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना 2024' चा लाभ मिळविण्यासाठी महिलांचा वयोगट किती निश्चित करण्यात आला आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) 21 ते 65 वर्षे आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. महाराष्ट्र शासनाने जुलै २०२४ मध्ये सुरू केलेल्या 'मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण' योजनेअंतर्गत पात्र महिलांना दरमहा ₹१,५०० ची आर्थिक मदत थेट बँक खात्यात दिली जाते. २. या योजनेसाठी सुरुवातीला २१ ते ६० वर्षे वयोगट होता, परंतु नंतर शासनाने सुधारणा करून पात्र वयोमर्यादा २१ ते ६५ वर्षे अशी वाढवली.

Question 9

महाराष्ट्रातील काळ्या रेगुर मृदेला (कापसाची मृदा) काळा रंग प्रामुख्याने कोणत्या घटकद्रव्यामुळे प्राप्त होतो?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) टिटॅनिफेरस मॅग्नेटाईट आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. दख्खनच्या पठारावरील बेसाल्ट खडकाच्या विदारणातून तयार झालेल्या रेगुर मृदेत लोहाचे ऑक्साईड असलेले टिटॅनिफेरस मॅग्नेटाईट (Titaniferous Magnetite) मोठ्या प्रमाणात असते. २. या घटकामुळे आणि कुजलेल्या सेंद्रिय द्रव्यांमुळे (ह्युमस) या मातीला गडद काळा रंग प्राप्त होतो. ३. ही माती ओलावा धरून ठेवण्यात अत्यंत सक्षम असून कापसाच्या पिकासाठी सर्वोत्तम मानली जाते.

Question 10

छत्रपती संभाजीनगर जवळील जगप्रसिद्ध कैलास मंदिरासह वेरुळची लेणी प्रामुख्याने कोणत्या राजघराण्याच्या कालखंडात कोरली गेली?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (A) राष्ट्रकूट आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. वेरुळ (Ellora) येथील १६ व्या क्रमांकाचे जगप्रसिद्ध एकाश्म 'कैलास मंदिर' हे राष्ट्रकूट राजा कृष्ण प्रथम (Krishna I) याच्या काळात (इ.स. ८ वे शतक) कोरण्यात आले. २. वेरुळ येथे एकूण ३४ लेणी असून त्यात हिंदू, बौद्ध व जैन या तिन्ही धर्मांची लेणी शेजारी-शेजारी आहेत. ३. १९८३ मध्ये वेरुळच्या लेण्यांना युनेस्को जागतिक वारसा स्थळाचा दर्जा मिळाला.

Question 11

महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदायातील संतांचा जन्मावरून योग्य कालानुक्रम (Chronological Order) कोणता आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (B) नामदेव - ज्ञानेश्वर - एकनाथ - तुकाराम आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: संतमंडळींचा जन्मवर्षानुसार कालक्रम खालीलप्रमाणे आहे: १. संत नामदेव: इ.स. १२७० (नरसी बामणी) २. संत ज्ञानेश्वर: इ.स. १२७५ (आपगाव) ३. संत एकनाथ: इ.स. १५३३ (पैठण) ४. संत तुकाराम: इ.स. १६०८ (देहू). त्यामुळे योग्य कालक्रम: नामदेव → ज्ञानेश्वर → एकनाथ → तुकाराम असा येतो.

Question 12

महाराष्ट्रातील धबधबा व त्याचा संबंधित जिल्हा याबाबत खालीलपैकी कोणती जोडी चुकीची आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) मार्लेश्वर - रायगड आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. प्रसिद्ध मार्लेश्वर धबधबा (व मार्लेश्वर शिवमंदिर) हा रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यात आहे, रायगडमध्ये नाही. २. सहस्रकुंड धबधबा नांदेड व यवतमाळ सीमेवर (पैनगंगा नदी) आहे. ३. दरेकसा धबधबा गोंदिया जिल्ह्यात आहे. म्हणून पर्याय (C) ची जोडी चुकीची आहे.

Question 13

युनेस्कोच्या जागतिक वारसा यादीसाठी भारताने 'मराठा मिलिटरी लँडस्केप्स' (Maratha Military Landscapes of India) अंतर्गत नामांकित केलेल्या १२ किल्ल्यांमध्ये खालीलपैकी कोणत्या किल्ल्याचा समावेश नाही?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) पुरंदर आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. 'मराठा मिलिटरी लँडस्केप्स' अंतर्गत नामांकित १२ किल्ल्यांमध्ये महाराष्ट्रातील ११ किल्ले (साल्हेर, शिवनेरी, लोहगड, खांदेरी, रायगड, राजगड, प्रतापगड, सुवर्णदुर्ग, पन्हाळा, विजयदुर्ग, सिंधुदुर्ग) आणि तामिळनाडूतील १ किल्ला (जिंजी) यांचा समावेश आहे. २. या १२ अधिकृत नामांकित किल्ल्यांमध्ये पुरंदर किल्ल्याचा समावेश नाही.

Question 14

महाराष्ट्रातील पहिले जलविद्युत निर्मिती केंद्र कोणते आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) खोपोली आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. महाराष्ट्रातील पहिले जलविद्युत केंद्र टाटा पॉवर कंपनीने रायगड जिल्ह्यातील खोपोली येथे १९१५ मध्ये सुरू केले. २. लोणावळा-खंडाळा परिसरातील धरणांतून पाणी आणून खोपोली येथे वीजनिर्मिती केली गेली. ३. कोयना हे महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे जलविद्युत प्रकल्प असून ते 'महाराष्ट्राची भाग्यलक्ष्मी' म्हणून ओळखले जाते.

Question 15

भूमध्य समुद्र आणि अटलांटिक महासागर यांना जोडणाऱ्या प्रसिद्ध आंतरराष्ट्रीय सामुद्रधुनीचे नाव काय आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी (Strait of Gibraltar) ही अटलांटिक महासागराला भूमध्य समुद्राशी जोडते आणि युरोप (स्पेन) व आफ्रिका (मोरोक्को) या खंडांना वेगळे करते. २. या सामुद्रधुनीला 'भूमध्य समुद्राची किल्ली' (Key to the Mediterranean) असेही म्हणतात. ३. होर्मुझची सामुद्रधुनी पर्शियन गल्फला ओमानच्या आखाताशी जोडते, तर पाल्कची सामुद्रधुनी भारत आणि श्रीलंकेदरम्यान आहे.

Question 16

खालीलपैकी कोणत्या संघाने पुरुषांचा आयसीसी टी-२० क्रिकेट विश्वचषक (ICC Men's T20 World Cup) दोन वेळा जिंकलेला नाही (केवळ एकदाच जिंकला आहे)?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) ऑस्ट्रेलिया आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. पुरुषांच्या टी-२० विश्वचषक विजेत्यांची यादी: • भारत: २ वेळा (२००७, २०२४) • वेस्ट इंडिज: २ वेळा (२०१२, २०१६) • इंग्लंड: २ वेळा (२०१०, २०२२) २. ऑस्ट्रेलियाने हा विश्वचषक केवळ १ वेळा (२०२१ मध्ये) जिंकला आहे. म्हणून ऑस्ट्रेलियाने हा चषक दोन किंवा अधिक वेळा जिंकलेला नाही.

Question 17

लोकसभेत मंत्रीमंडळाविरुद्ध अविश्वासाचा ठराव (No-Confidence Motion) दाखल करण्यासाठी किमान किती खासदारांचा पाठिंबा आवश्यक असतो?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) 50 सदस्य आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. लोकसभेच्या कार्यपद्धती नियम १९८ नुसार, अविश्वास ठराव सभागृहात मांडण्यासाठी आणि चर्चेस स्वीकारण्यासाठी किमान ५० सदस्यांचा लेखी पाठिंबा असणे बंधनकारक असते. २. अविश्वासाचा ठराव केवळ लोकसभेतच मांडता येतो, राज्यसभेत मांडता येत नाही, कारण मंत्रीमंडळ हे सामुदायिकरीत्या केवळ लोकसभेला जबाबदार असते (कलम ७५(३)).

Question 18

अस्पृश्योद्धारासाठी १८ ऑक्टोबर १९०६ रोजी मुंबई येथे 'डिप्रेस्ड क्लासेस मिशन ऑफ इंडिया'ची स्थापना कोणत्या समाजसुधारकाने केली?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (A) वि. रा. शिंदे आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे (कर्मवीर वि. रा. शिंदे) यांनी १८ ऑक्टोबर १९०६ रोजी मुंबईत 'डिप्रेस्ड क्लासेस मिशन' (Depressed Classes Mission) ची स्थापना केली. २. अस्पृश्य समाजातील मुलांसाठी मोफत शाळा, वसतिगृहे, औद्योगिक संस्था सुरू करून त्यांना शिक्षणाच्या प्रवाहात आणणे हे या संस्थेचे मुख्य ध्येय होते.

Question 19

पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या राष्ट्रीय काँग्रेसच्या 'लाहोर अधिवेशन' (1929) मध्ये कोणता ऐतिहासिक ठराव एकमुखाने मंजूर करण्यात आला?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (C) पूर्ण स्वराज्य आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. डिसेंबर १९२९ मध्ये लाहोर येथे रावी नदीच्या तीरावर पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या अध्यक्षतेखाली काँग्रेसचे ऐतिहासिक अधिवेशन भरले. २. या अधिवेशनात काँग्रेसने 'वसाहतीचे स्वराज्य' (Dominion Status) चे ध्येय सोडून 'पूर्ण स्वराज्य' (Purna Swaraj - संपूर्ण स्वातंत्र्य) हा आपला अंतिम उद्देश घोषित केला. ३. तसेच २६ जानेवारी १९३० हा दिवस पहिला 'स्वातंत्र्य दिन' म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

Question 20

रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित करणारे 'इन्सुलिन' (Insulin) हे संप्रेरक मानवी शरीरातील कोणत्या अवयवातून स्त्रवते?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय (D) स्वादुपिंड आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण: १. इन्सुलिन हे स्वादुपिंडातील (Pancreas) 'लँगरहॅन्सच्या द्वीपसमूहा'मधील बीटा पेशींमधून (Beta cells of Islets of Langerhans) स्रवणारे संप्रेरक आहे. २. हे रक्तातील अतिरिक्त ग्लुकोजचे रूपांतर ग्लायकोजेनमध्ये करून यकृतात साठवते व रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित ठेवते. ३. इन्सुलिनच्या कमतरतेमुळे मधुमेह (Diabetes Mellitus) हा विकार होतो.

Pune Gramin Police Bharti Question Paper 2026

पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 - PYP सह

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

प्रश्न व अधिकृत उत्तरे (Questions & Answers)

📑इतर वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (Related Previous Papers)

Yavatmal Police Bharti Question Paper 2026

Buldhana Police Bharti Paper 2025 (March 2026)

MPSC Group C Prelims 2025 Paper

MPSC Group C Prelims 2024 Paper

SRPF Group 2 Pune

Nashik Gramin Police Bharti Paper 2024

मोफत सराव पेपर्स

महासराव Mobile App

📲स्पर्धा परीक्षा कम्युनिटी

पोलीस भरती महा टेस्ट सिरीज 2026 - 2027 - PYP सह