महासराव
महासराव
🎯 सर्व परीक्षा (All Exams) 📚 सामान्य विज्ञान (General Science)📅 वर्ष: 2018 ✕ सर्व फिल्टर्स रिसेट करा

सामान्य विज्ञान (General Science) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे

सामान्य विज्ञान (General Science) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.

📊 उपलब्ध प्रश्न: 113🌐 भाषा: मराठी / इंग्रजी✓ अधिकृत उत्तरतालिका व सविस्तर स्पष्टीकरण
⚙️ फिल्टर्स(113 प्रश्न)
📑 घटक: सर्व घटक भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)31भौतिकशास्त्र: ध्वनीशास्त्र, प्रकाशशास्त्र, विद्युतधारा, चुंबकत्व व उष्णता (Sound, Optics, Electricity & Magnetism)8रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)16रसायनशास्त्र: आम्ल, आम्लारी, क्षार, pH स्केल, धातू, अधातू, कार्बन व बहुवारिके (Acids, Metals & Carbon)11जीवशास्त्र: पंचसृष्टी वर्गीकरण, पेशीशास्त्र व वनस्पतीशास्त्र (Cell Biology & Botany)8जीवशास्त्र: प्राणी सृष्टीचे वर्गीकरण, असमपृष्ठरज्जू-समपृष्ठरज्जू व जनुकशास्त्र (Zoology & Genetics)7मानवी शरीरसंस्था: पचनसंस्था, रक्ताभिसरण, श्वसन, उत्सर्जन, मेंदू व ग्रंथी (Human Physiology)21पोषण, जीवनसत्त्वे, मानवी रोग, लसीकरण व आरोग्यशास्त्र (Nutrition, Vitamins & Human Diseases)8पर्यावरण, परिस्थितीकी व जैवविविधता (Environment, Ecology & Biodiversity)2पर्यावरण प्रदूषण, जागतिक तापमानवाढ, हवामान बदल व आंतरराष्ट्रीय करार (Pollution & Climate Protocols)1
📚 प्रश्न यादी|पान 4 / 82018 चे प्रश्न
एकूण 113 पैकी 15 प्रश्न
प्रश्न #46MPSC गट-क / तलाठी भरती2024जीवशास्त्र: पंचसृष्टी वर्गीकरण, पेशीशास्त्र व वनस्पतीशास्त्र (Cell Biology & Botany)
स्वतंत्र पहा ➔
पेट्रोमायझोनमध्ये ________ द्वारे ॲन्टीकोआगुलंट स्त्रवले जातात.
Anticoagulants are secreted by ________ in Petromyzone.
a
गॉब्लेट ग्रंथी
Goblet gland
b
श्लेष्मल ग्रंथी
Mucous glands
c
लाळ ग्रंथी
Salivary gland
✓ उत्तर
d
झायमोजेन पेशी
Zymogen cells
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
पेट्रोमायझोनमध्ये रक्त गोठू न देणारे स्राव (Anticoagulant) हे त्याच्या लाळ ग्रंथींमधून (Salivary glands) स्रवतात.
Anticoagulant in Petromyzon is secreted from its salivary glands.
प्रश्न #47MPSC गट-क / तलाठी भरती2021जीवशास्त्र: पंचसृष्टी वर्गीकरण, पेशीशास्त्र व वनस्पतीशास्त्र (Cell Biology & Botany)
स्वतंत्र पहा ➔

ओबेलियासाठी (Obelia) खालीलपैकी कोणता संज्ञा संच सर्वोत्तम लागू होतो?

Which of the following set of terms is best applicable to Obelia?

a

बहुरूपी, वसाहती, जलचर

Polymorphic, Colonial, Aquatic

b

सागरी, बैठी (स्थानबद्ध) आणि वसाहती

Marine, Sedentary and Colonial

c

सागरी, बैठी (स्थानबद्ध), बहुरूपी

Marine, Sedentary, Polymorphic

d

सागरी, बैठी (स्थानबद्ध), वसाहती, पिढ्यांच्या खऱ्या एकांतरणासह बहुरूपी

Marine, Sedentary, Colonial, Polymorphic with true alternation of generation

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

ओबेलिया (Obelia) हा निडारिया (Cnidaria) संघातील प्राणी असून तो सागरी, स्थानबद्ध/बैठा (Sedentary), वसाहत करून राहणारा (Colonial), बहुरूपी (Polyp आणि Medusa) आणि स्पष्ट पिढ्यांचे एकांतरण (Metagenesis/Alternation of generations) दर्शवणारा जीव आहे.

Obelia belongs to Phylum Cnidaria and exhibits marine habitat, sedentary colonial forms, polymorphism (polyp and medusa stages), and true alternation of generations (metagenesis).

प्रश्न #48MPSC गट-क / तलाठी भरती2023भौतिकशास्त्र: ध्वनीशास्त्र, प्रकाशशास्त्र, विद्युतधारा, चुंबकत्व व उष्णता (Sound, Optics, Electricity & Magnetism)
स्वतंत्र पहा ➔

विशिष्ट उष्णतेचे, सी.जी.एस. प्रणालीतील एकक __________ हे आहे.

Unit of specific heat in C.G.S. system is

a

कॅलरीज/ग्रॅम

Calories/gram

b

कॅलरीज/ग्रॅम डिग्री सेल्सिअस

Calories/gram degrees Celsius

✓ उत्तर
c

कॅलरीज डिग्री सेल्सिअस/ग्रॅम

Calories degrees Celsius/gram

d

वरीलपैकी कोणतेच नाही

None of the above

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

विशिष्ट उष्णता (Specific Heat Capacity) म्हणजे एकक वस्तुमानाच्या पदार्थाचे तापमान 1°C ने वाढवण्यासाठी लागणारी उष्णता. C.G.S. प्रणालीत याचे एकक कॅलरी / (ग्रॅम · °C) म्हणजेच 'कॅलरीज/ग्रॅम डिग्री सेल्सिअस' हे आहे.

Specific heat capacity is the amount of heat needed to raise the temperature of unit mass by 1°C. In the C.G.S. system, its unit is calories per gram degree Celsius (cal/g·°C).

प्रश्न #49MPSC गट-क / तलाठी भरती2022जीवशास्त्र: प्राणी सृष्टीचे वर्गीकरण, असमपृष्ठरज्जू-समपृष्ठरज्जू व जनुकशास्त्र (Zoology & Genetics)
स्वतंत्र पहा ➔

हेटरोनेरीस मध्ये उत्तरवर्ती भागात जननग्रंथी विकसित होतात. त्या जननग्रंथी खंडास _________ म्हणतात.

In heteroneresis the gonads are developed in the posterior part of the body. These gonads bearing segments are called:

a

एपिटोक

Epitoke

✓ उत्तर
b

एटोक

Atoke

c

हेटरोगेनी

Heterogeny

d

मेटाबोली

Metaboly

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (a) एपिटोक (Epitoke) आहे. नेरीस (Nereis - ॲनेलिडा वर्ग) या सागरी प्राण्यात लैंगिक प्रजननाच्या काळात शारीरिक रूपांतरण होते, ज्याला 'एपिटोकी' (Epitoky) म्हणतात. या रूपांतरित प्राण्याला हेटरोनेरीस म्हणतात. यात शरीराचा पुढचा अलैंगिक व जननग्रंथी नसलेला भाग 'एटोक' (Atoke) आणि मागचा जननग्रंथी धारण करणारा लैंगिकदृष्ट्या परिपक्व भाग 'एपिटोक' (Epitoke) म्हणून ओळखला जातो.

The correct answer is Option (a) Epitoke. During sexual reproduction, the polychaete worm *Nereis* undergoes a morphogenetic transformation called epitoky into a pelagic sexual form (*Heteronereis*). Its anterior, asexual non-gonadal region is termed the **Atoke**, whereas the swollen posterior region specialized with gametes/gonads and modified swimming parapodia is termed the **Epitoke**.

प्रश्न #50MPSC गट-क / तलाठी भरती2025पोषण, जीवनसत्त्वे, मानवी रोग, लसीकरण व आरोग्यशास्त्र (Nutrition, Vitamins & Human Diseases)
स्वतंत्र पहा ➔
घातक सबटर्शियन मलेरिया _____ मुळे होतो.
Malignant subtertian malaria is caused by
a
प्लाझमोडियम व्हायवॅक्स
b
प्लाझमोडियम फाल्सीपेरम
✓ उत्तर
c
प्लाझमोडियम ओव्हेल
d
प्लाझमोडियम मलेरिई
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
सर्वात घातक मलेरिया (Malignant malaria) प्लाझमोडियम फाल्सीपेरम या परजीवीमुळे होतो.
प्रश्न #51MPSC गट-क / तलाठी भरती2024जीवशास्त्र: प्राणी सृष्टीचे वर्गीकरण, असमपृष्ठरज्जू-समपृष्ठरज्जू व जनुकशास्त्र (Zoology & Genetics)
स्वतंत्र पहा ➔
'कांगारू' हा प्राणी ________ या फायलम मध्ये समाविष्ठ आहे.
The animal 'kangaroo' belongs to the phylum ________.
a
सरीसृप
reptile
b
सस्तन
mammal
✓ उत्तर
c
उभयचर
Amphibious
d
पक्षी
the bird
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
कांगारू हा पिल्लांना जन्म देणारा आणि दुध पाजणारा सस्तन (Mammalia) प्राणी आहे.
A kangaroo is a mammal that gives birth to young and feeds milk.
प्रश्न #52MPSC गट-क / तलाठी भरती2021जीवशास्त्र: प्राणी सृष्टीचे वर्गीकरण, असमपृष्ठरज्जू-समपृष्ठरज्जू व जनुकशास्त्र (Zoology & Genetics)
स्वतंत्र पहा ➔

पेरीपॅटसमध्ये (Peripatus) आढळणाऱ्या पायांची संख्या _______ असते.

The number of legs found in Peripatus is _______.

a

१० - १५ जोड्या

10 - 15 pairs

b

१० - २० जोड्या

10 - 20 pairs

c

१४ - ४३ जोड्या

14 - 43 pairs

✓ उत्तर
d

१५ - ४० जोड्या

15 - 40 pairs

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

पेरीपॅटस (Peripatus - Onychophora) हा ॲनेलिडा आणि आर्थ्रोपोडा यांच्यामधील जोडणारा दुवा मानला जातो, ज्याच्या शरीरावर प्रजातीनुसार सुमारे १४ ते ४३ जोड्या अखंडित पाय (Lobopodia) असतात.

Peripatus (a connecting link between Annelida and Arthropoda) possesses unjointed walking legs ranging typically from 14 to 43 pairs depending on species and sex.

प्रश्न #53MPSC गट-क / तलाठी भरती2023भौतिकशास्त्र: ध्वनीशास्त्र, प्रकाशशास्त्र, विद्युतधारा, चुंबकत्व व उष्णता (Sound, Optics, Electricity & Magnetism)
स्वतंत्र पहा ➔

विद्युतधारेने विद्युतरोधकात खर्च केलेली शक्ती कशाच्या प्रमाणात असते?

The power expended by a current in a resistance is proportional to

a

विद्युतरोधकातील विद्युत धारेचा वर्ग

Square of current in a resistor

✓ उत्तर
b

विद्युतरोधकातील विद्युत धारेचा घन

Current density in an insulator

c

विद्युतरोधकातील विद्युत धारेचे वर्गमूळ

The square root of the current in a resistor

d

त्यातील विभवांतराचा वर्ग

Square of potential difference in it

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

ज्यूलच्या उष्णता नियमानुसार, विद्युत शक्तीचे सूत्र $P = I^2R$ असते. दिलेल्या स्थिर रोधासाठी (R) खर्च झालेली शक्ती ही वाहणाऱ्या विद्युत धारेच्या वर्गाच्या ($I^2$) समप्रमाणात असते.

According to Joule's law of heating, electric power expended in a resistor is $P = I^2R$. For a given resistance, power is directly proportional to the square of the electric current.

प्रश्न #54MPSC गट-क / तलाठी भरती2022जीवशास्त्र: प्राणी सृष्टीचे वर्गीकरण, असमपृष्ठरज्जू-समपृष्ठरज्जू व जनुकशास्त्र (Zoology & Genetics)
स्वतंत्र पहा ➔

खालीलपैकी कोणता मासा ऑस्टीकथाईज वर्गातील आहे?

Which of the following fish belongs to class Osteichthyes?

a

शार्क

Shark

b

स्टिंग रे

Sting Ray

c

कटला

Catla

✓ उत्तर
d

इलेक्ट्रिक रे

Electric Ray

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (c) कटला आहे. मत्स्य वर्गाचे दोन मुख्य प्रकार पडतात: १. ऑस्टीकथाईज (Osteichthyes): यांचा अंतःसांगाडा हाडांचा (Bony Skeleton) बनलेला असतो (उदा. कटला, रोहू, मृगळ, समुद्री घोडा). २. कॉन्ड्रिकथाईज (Chondrichthyes): यांचा सांगाडा लवचिक कास्थींचा (Cartilage) बनलेला असतो (उदा. शार्क, स्टिंग रे, इलेक्ट्रिक रे/टॉरपेडो).

The correct answer is Option (c) Catla. Pisces is broadly divided into: 1. **Osteichthyes (Bony Fishes):** Characterized by an endoskeleton composed primarily of bone tissue, cycloid/ctenoid scales, and an operculum (e.g., *Catla catla*, Rohu, Mrigal). 2. **Chondrichthyes (Cartilaginous Fishes):** Possess endoskeletons made entirely of cartilage (e.g., Shark, Stingray, Electric ray / Torpedo).

प्रश्न #55पोलीस भरती2024भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔
विम्ब्ल्डन 2024 पुरूष एकेरी स्पर्धेतील विजेती खेळाडु कोण आहे ?
Who is the winner of the Wimbledon 2024 Men's Singles tournament?
a
रॉजर फेडरर
Roger Federer
b
कार्लोस अल्काराझ
Carlos Alcaraz
✓ उत्तर
c
नोवाक जोकोविक
Novak Djokovic
d
राफेल नदाल
Rafael Nadal
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
कार्लोस अल्काराझ याने विम्बल्डन स्पर्धा जिंकली.
Carlos Alcaraz won Wimbledon.
प्रश्न #56MPSC गट-क / तलाठी भरती2025भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔
खालीलपैकी कोणत्या झूऑईड निडारियामध्ये संरक्षक आच्छादन असते ?
Which one of the following zooids in Cnidarians have protective cover ?
a
डॅक्टिलोझॉइड
b
टेंटाक्युलोझॉइड
c
ट्रोफोझॉइड
d
फायलोझॉइड
✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
निडारिया मधील फायलोझॉइड (Phyllozooid) ला संरक्षक आच्छादन असते.
प्रश्न #57MPSC गट-क / तलाठी भरती2024रसायनशास्त्र: आम्ल, आम्लारी, क्षार, pH स्केल, धातू, अधातू, कार्बन व बहुवारिके (Acids, Metals & Carbon)
स्वतंत्र पहा ➔
जैविक खतांमुळे :
Due to organic fertilizers:
a
मातीमध्ये मर्क्युरी (पारा) पातळीमध्ये वाढ होते.
Increase in mercury level in soil.
b
मातीतील पोषण तत्वांचे समृद्धीकरण होते.
Enrichment of nutrients in the soil.
✓ उत्तर
c
मातीच्या आम्लता गुणधर्मात वाढ होते.
Increases the acidity of the soil.
d
मातीची सुपीकता कमी होते.
Soil fertility decreases.
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
जैविक खतांचा वापर केल्याने जमिनीतील नैसर्गिक सूक्ष्मजीव वाढतात आणि पोषक तत्वांचे समृद्धीकरण (Nutrient enrichment) होते.
The use of organic fertilizers increases the natural micro-organisms in the soil and results in nutrient enrichment.
प्रश्न #58MPSC गट-क / तलाठी भरती2021भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔

झुरळाचे 'पेरीप्लॅनेटा' (Periplaneta) हे प्रजाती नाव (Generic name) कोणी दिले?

Generic name of cockroach 'Periplaneta' was assigned by:

a

लिनिअस (१७५८)

Linnaeus (1758)

b

डी बीअर (१९७३)

De Beers (1973)

c

बर्मिस्टर (१८३८)

Burmerister (1838)

✓ उत्तर
d

बेंथम (१६६४)

Bentham (1664)

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

जर्मन कीटकशास्त्रज्ञ हरमन बर्मिस्टर (Hermann Burmeister) यांनी १८३८ मध्ये झुरळासाठी 'पेरीप्लॅनेटा' (Periplaneta) हे प्रजाती नाव दिले.

The generic name 'Periplaneta' for cockroaches was assigned by entomologist Hermann Burmeister in 1838.

प्रश्न #59MPSC गट-क / तलाठी भरती2023भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔

डांग्या खोकला हा आजार कोणत्या जीवाणूच्या संसर्गामुळे होतो?

Whooping cough disease is caused by which of the following bacterial infection?

a

स्टॅफिलोकोकस ऑरियस

Staphylococcus aureus

b

बोर्डेटेला पर्टुसिस

Bordetella pertussis

✓ उत्तर
c

स्ट्रेप्टोकोकस पायोजीनस

Streptococcus pyogenes

d

सॉल्मोनेला प्रजाती

Salmonella species

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

डांग्या खोकला (Whooping Cough / Pertussis) हा श्वसनसंस्थेचा संसर्गजन्य आजार 'बोर्डेटेला पर्टुसिस' (Bordetella pertussis) या जीवाणूमुळे होतो.

Whooping cough (Pertussis) is a contagious respiratory infection caused by the bacterium Bordetella pertussis.

प्रश्न #60MPSC गट-क / तलाठी भरती2022भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔

कडुलिंबामध्ये _________ नावाचे कीटकनाशक असते. (a) डी.डी.टी. (b) अझाडीऱ्याक्टीन (c) अल्ड्रीन (d) बी. एच. सी. वरीलपैकी कोणता पर्याय/पर्याये बरोबर आहे/त?

_______ insecticide is present in neem plant. (a) DDT (b) Azadirachtin (c) Aldrin (d) B.H.C. Which of the option/s given above is/are correct?

a

(a) आणि (b) फक्त

(a) and (b) only

b

(b) फक्त

(b) only

✓ उत्तर
c

(c) फक्त

(c) only

d

(c) आणि (d) फक्त

(c) and (d) only

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (b) (b) फक्त आहे. कडुलिंबामध्ये (Azadirachta indica) 'अझाडीऱ्याक्टीन' (Azadirachtin) हे अत्यंत प्रभावी नैसर्गिक सेंद्रिय/जैविक कीटकनाशक (Bio-pesticide) असते. याउलट DDT, अल्ड्रीन (Aldrin) आणि BHC (बेंझिन हेक्साक्लोराईड) ही कृत्रिम रासायनिक ऑर्गॅनोक्लोरीन कीटकनाशके आहेत.

The correct answer is Option (b) (b) only. Azadirachtin is the primary active secondary metabolite in the neem tree (*Azadirachta indica*) functioning as a broad-spectrum botanical biopesticide and anti-feedant. DDT, Aldrin, and BHC are synthetic organochlorine pesticides.