२००७ मध्ये स्थापन करण्यात आलेल्या केंद्र-राज्य संबंधांवरील दुसऱ्या आयोगाचे अध्यक्ष कोण होते?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (एम. एम. पुंछी) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• पुंछी आयोग (२००७–२०१० - केंद्र-राज्य संबंधांवरील दुसरा आयोग): सरकारिया आयोगानंतर दोन दशकांनी भारतातील बदलत्या राजकीय व आर्थिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र-राज्य संबंधांचा पुन्हा आढावा घेण्यासाठी केंद्र सरकारने एप्रिल २००७ मध्ये भारताचे माजी सरन्यायाधीश न्यायमूर्ती मदन मोहन पुंछी (M. M. Punchhi) यांच्या अध्यक्षतेखाली दुसरा केंद्र-राज्य संबंध आयोग स्थापन केला.
• आयोगाचे इतर सदस्य व अहवाल: या ५ सदस्यीय आयोगामध्ये न्या. एम. एम. पुंछी (अध्यक्ष) यांच्यासह धीरेंद्र सिंघ, विनोद कुमार दुग्गल, डॉ. एन. आर. माधवा मेनन आणि डॉ. अमरेश बागची (त्यांच्या निधनानंतर विजय शंकर) हे सदस्य होते. आयोगाने मार्च २०१० मध्ये ७ खंडांमध्ये आपला सविस्तर अहवाल सादर केला (ज्यात ३१० हून अधिक शिफारसी होत्या).
• प्रमुख शिफारसी: १. राज्यपालांचा कार्यकाळ ५ वर्षांचा निश्चित असावा आणि केंद्र सरकारच्या मर्जीने त्यांना मनमानीपणे हटवता येऊ नये (त्यांच्यावरही महाभियोगासारखी प्रक्रिया असावी), २. राज्यपालांना विद्यापीठांच्या कुलपती पदाच्या जबाबदारीतून मुक्त करावे, ३. कलम ३५५ व ३५६ अंतर्गत संपूर्ण राज्याऐवजी केवळ अशांत जिल्ह्यापुरतेच स्थानिक आपत्कालीन नियंत्रण लागू करण्याची तरतूद करावी, आणि ४. जातीय किंवा धार्मिक हिंसाचाराच्या प्रकरणांच्या चौकशीसाठी राष्ट्रीय एकात्मता परिषदेला बळकटी द्यावी.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांनी राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP २०२०) व पश्चिम घाट समितीचे नेतृत्व केले, डॉ. वाय. व्ही. रेड्डी हे १४ व्या वित्त आयोगाचे अध्यक्ष होते, तर न्या. एम. एन. व्यंकटचलैय्या हे २००० मधील संविधान कार्यपद्धती पुनर्विलोकन राष्ट्रीय आयोगाचे (NCRWC) अध्यक्ष होते.
• महत्त्वाची टीप: एप्रिल २००७ मध्ये स्थापन करण्यात आलेल्या केंद्र-राज्य संबंधांवरील दुसऱ्या आयोगाचे अध्यक्ष भारताचे माजी सरन्यायाधीश न्यायमूर्ती एम. एम. पुंछी हे होते.
The correct answer is Option A (M. M. Punchhi).
Key Points:
• Second Commission on Centre-State Relations (Punchhi Commission, 2007–2010): In April 2007, the Government of India constituted the Second Commission on Centre-State Relations under the chairmanship of Justice Madan Mohan Punchhi (M. M. Punchhi), former Chief Justice of India, to examine Centre-State relations in light of economic liberalization and the 73rd/74th Amendments since the 1988 Sarkaria Report.
• Composition & 7-Volume Report: The Commission included members Dhirendra Singh, Vinod Kumar Duggal, Dr. N. R. Madhava Menon, and Dr. Amaresh Bagchi (later Vijay Shankar), and submitted its comprehensive 7-volume report in March 2010 containing over 310 recommendations.
• Key Recommendations: (i) Fixed 5-year tenure for State Governors with removal only via a legislative impeachment-style resolution rather than the doctrine of pleasure; (ii) Governors should not be burdened with the role of University Chancellors; (iii) localized emergency invocation under Articles 355/356 restricted to specific troubled districts; and (iv) a 6-month time limit for Governors to decide on State Bills reserved for Presidential assent.
• Distractor Analysis: K. Kasturirangan chaired the NEP 2020 drafting panel, Y. V. Reddy chaired the 14th Finance Commission, and Justice M. N. Venkatachaliah chaired the National Commission to Review the Working of the Constitution (NCRWC, 2000).
• Key Takeaway: Former Chief Justice of India M. M. Punchhi chaired the Second Commission on Centre-State Relations constituted in 2007.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
१९८३ मध्ये स्थापन केलेल्या सरकारिया आयोगाला खालीलपैकी कोणत्य...
२००५ मध्ये स्थापन केलेल्या दुसऱ्या प्रशासकीय सुधारणा आयोगाचे...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?