"भारताचे संविधान हे पूर्णपणे संघराज्यात्मक स्वरूपाचे किंवा पूर्णपणे एककेन्द्री स्वरूपाचे नाही तर त्यामध्ये दोन्ही पद्धतीचे मिश्रण दिसून येईल. दोन्ही पद्धतीच्या मिश्रणातून तयार झालेला तो एक वेगळाच प्रकार होय." असे भारतीय संघराज्याबाबत कोणी म्हटले ?
Who said this about Indian Federation?
"The Constitution of India is neither purely Federal not Unitary but is a combination of both. It is a Union or a composite of novel type."
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (श्री दुर्गादास बसू) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय संघराज्याविषयी विचारवंतांची मते:
• श्री दुर्गादास बसू (D.D. Basu): भारताचे प्रसिद्ध कायदेतज्ज्ञ व भाष्यकार डी.डी. बसू यांनी भारतीय संविधानाचे वर्णन करताना म्हटले की, *"भारताचे संविधान हे पूर्णपणे संघराज्यात्मक किंवा पूर्णपणे एकात्म स्वरूपाचे नाही, तर ते दोन्हीचे मिश्रण असून तो एका अभिनव प्रकारचा संघ आहे."*
• इतर विद्वानांचे विचार:
• के.सी. व्हीयर: भारतीय राज्यघटनेला 'निम-संघराज्यीय' (Quasi-federal) म्हटले.
• ग्रॅनव्हिल ऑस्टिन: भारतीय व्यवस्थेला 'सहकारी संघराज्य' (Cooperative federalism) म्हटले.
• मॉरिस जोन्स: भारतीय संघराज्याला 'घासाघाशीचे संघराज्य' (Bargaining federalism) म्हटले.
• डॉ. बी.आर. आंबेडकर: भारतीय संविधान शांततेच्या काळात संघराज्यीय आणि आणीबाणीत एकात्म बनते असे स्पष्ट केले होते.
• महत्त्वाची टीप: डी.डी. बसू यांनी भारतीय संविधानाला संघराज्यीय व एकात्मतेचे मिश्रण असलेला 'अभिनव प्रकारचा संघ' म्हटले.
The correct answer is Option C (Shri Durgadas Basu).
Key Points:
• Eminent Jurists on Indian Federalism:
• Shri Durga Das Basu (D.D. Basu): Renowned constitutional jurist who characterized the Indian Constitution as 'neither purely federal nor purely unitary, but is a combination of both. It is a union or a composite of a novel type.'
• Comparative Perspectives by Other Scholars:
• K.C. Wheare: Described the Indian Constitution as 'Quasi-federal'.
• Granville Austin: Termed Indian federalism as 'Cooperative federalism'.
• Morris-Jones: Called it 'Bargaining federalism'.
• Dr. B.R. Ambedkar: Stated that the Constitution is federal in inasmuch as it establishes a dual polity, but it can be both unitary as well as federal according to the requirements of time and circumstances.
• Key Takeaway: D.D. Basu described the Indian Constitution as a 'composite of novel type' blending federal and unitary traits.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
राष्ट्रीय अनुसूचित जाती आयोगाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकी...
महाराष्ट्रातील लोकायुक्त बाबत खालीलपैकी काय खरे नाही ?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?