भारतातील पहिले क्रांतिकारक म्हणून कोणाला ओळखले जाते?
भारतातील पहिले क्रांतिकारक म्हणून कोणाला ओळखले जाते?
Who is known as the first revolutionary?
V.D. Savarkar
Raja Rammohan Roy
Vasudev Balvant Phadke
Shyamji Krishna Varma
योग्य उत्तर पर्याय C (वासुदेव बळवंत फडके / Vasudev Balvant Phadke) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. आद्य क्रांतिकारक: वासुदेव बळवंत फडके (१८४५–१८८३) यांना आधुनिक भारताचे 'आद्य क्रांतिकारक' (The First Revolutionary of India) मानले जाते. ब्रिटिशांच्या पारतंत्र्यातून भारताला सशस्त्र क्रांतीच्या मार्गाने मुक्त करण्याचे स्वप्न त्यांनी सर्वप्रथम प्रत्यक्ष कृतीत आणले.
२. १८७६-७७ चा दुष्काळ: महाराष्ट्रातील भीषण दुष्काळात ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी जनतेवर आणि शेतकऱ्यांवर चालवलेली क्रूर पिळवणूक पाहून फडके यांनी सरकारी नोकरीचा राजीनामा दिला.
३. रामोशी-कोळी बांधवांचे संघटन: त्यांनी रामोशी, भिल्ल, धनगर आणि कोळी समाजातील तरुणांना एकत्र करून पहिली सशस्त्र बंडखोर सेना उभारली (उमाजी नाईक यांच्या परंपरेला पुढे नेत). त्यांचे प्रमुख सहकारी 'दौलतराव नाईक' हे रामोशी दलाचे प्रमुख होते.
४. संघर्ष व बलिदान: त्यांनी धामारी, पळस्पे येथे सावकारांच्या संपत्तीवर धाडी टाकून दुष्काळग्रस्तांना मदत केली. ब्रिटिशांनी २० जुलै १८७९ रोजी त्यांना विजापूर जिल्ह्यातील देवरनावदगी येथे पकडले. त्यांना एडनच्या (Aden) तुरुंगात काळ्या पाण्याची शिक्षा देण्यात आली, जिथे १७ फेब्रुवारी १८८३ रोजी तुरुंगातील छळामुळे त्यांचे हौतात्म्य झाले.
५. इतर पर्याय:
- वि. दा. सावरकर: 'अभिनव भारत'चे संस्थापक व हिंदू राष्ट्रवादाचे प्रणेते.
- राजा राममोहन रॉय: आधुनिक भारताच्या प्रबोधनाचे जनक (Father of Modern Indian Renaissance).
- श्यामजी कृष्ण वर्मा: लंडनमध्ये 'इंडिया हाउस' (India House) चे संस्थापक.
The correct answer is Option C (Vasudev Balvant Phadke).
Detailed Step-by-Step Historical Analysis:
1. Title & Legacy: Vasudev Balvant Phadke (1845–1883) is universally commemorated in modern Indian historiography as the 'Adya Krantikarak' (The First Revolutionary / Father of the Indian Armed Struggle).
2. Socio-Economic Awakening: Distressed by the catastrophic Deccan famine of 1876–1877 and colonial callousness, Phadke resigned his post in the Military Accounts Department in Pune and resolved to overthrow British rule by force of arms.
3. Peasant-Tribal Insurrection: He mobilized and trained marginalized Ramoshi, Bhil, Koli, and Dhangar communities into a dedicated guerrilla force under Ramoshi leader Daulatrao Naik, executing daring raids on British-allied moneylenders to finance the revolutionary army.
4. Capture & Martyrdom: Captured in July 1879 at Devernavadagi (Bijapur), he was tried for waging war against the Queen and sentenced to penal transportation for life at Aden jail, where he died following an agonizing hunger strike on 17 February 1883.
5. Distractor Roles: V.D. Savarkar represents twentieth-century organized revolutionary nationalism; Raja Rammohan Roy is the pioneer of socio-religious renaissance; Shyamji Krishna Varma anchored overseas revolutionary logistics in London.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील सशस्त्र क्रांतिकारक, शेतकरी व आदिवासी लढा' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
महाराष्ट्रातील सशस्त्र क्रांतिकारी चळवळ: फडके, चाफेकर ते सावरकर: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
आद्य क्रांतिकारक वासुदेव बळवंत फडके (रामोशी सैन्य, जाहीरनामा, एडेन बलिदान १८८३), चाफेकर बंधू (प्लेग कमिशनर रँड वध २२ जून...
शेतकरी, आदिवासी व रामोशी उठाव: उमाजी नाईक ते वारली चळवळ: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
राजे उमाजी नाईक (रामोशी उठाव १८२४-३२, जाहीरनामा, पुणे फाशी), खान्देश भिल्ल उठाव (कजारसिंग, भीमा नाईक अंबापाणी १८५७), राघ...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
एकाच ऑलिम्पिक स्पर्धेत सात पदके जिंकणारी एम्मा मॅकॉन ही पहिल...
दोन आगगाड्यांच्या वेगाचे गुणोत्तर २ : ५ आहे. जर पहिली गाडी ५...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Pre 2021 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?