'भारतातील पीक विम्याचे जनक' म्हणून कोणाला ओळखले जाते ?
(1) वी.एम. दांडेकर
(2) एम. नरसिंहम
(3) बी. के. हजारे
(4) मोहन कांडा
'भारतातील पीक विम्याचे जनक' म्हणून कोणाला ओळखले जाते ?
(1) वी.एम. दांडेकर
(2) एम. नरसिंहम
(3) बी. के. हजारे
(4) मोहन कांडा
Who is known as the 'Father of Crop Insurance in India'?
(1) V.M. Dandekar
(2) M. Narasimham
(3) B.K. Hajare
(4) Mohan Kanda
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (वी.एम. दांडेकर) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतातील पीक विम्याचे जनक: प्रख्यात अर्थतज्ज्ञ प्रा. विनायक महादेव दांडेकर (V.M. Dandekar) यांना 'भारतातील पीक विम्याचे जनक' म्हणून ओळखले जाते.
• क्षेत्रीय दृष्टीकोन (Area Approach): १९७६ मध्ये त्यांनी पीक विम्यासाठी क्रांतिकारी 'क्षेत्रीय दृष्टीकोन' (Homogeneous Area Approach) मांडला; वैयक्तिक शेताचे नुकसान मोजणे कठीण असल्याने एका महसूल मंडळातील पिकाच्या सरासरी नुकसानीवर विमा देण्याची पद्धत त्यांनी सुचवली.
• अंमलबजावणी: त्यांच्या याच संकल्पनेवर पुढे १९८५ ची सर्वसमावेशक पीक विमा योजना (CCIS) आणि राष्ट्रीय कृषी विमा योजना (NAIS) आधारलेली होती.
• इतर विचारवंत:
• एम. नरसिंहम: भारतीय बँकिंग सुधारणांचे प्रणेते मानले जातात.
• दांडेकर व रथ (१९७१): त्यांनी भारतात २,२५० उष्मांकांवर (कॅलरी) आधारित दारिद्र्यरेषेची सर्वप्रथम शास्त्रीय मांडणी केली.
• महत्त्वाची टीप: पीक विम्यात 'क्षेत्रीय दृष्टिकोन' (Area Approach) मांडणारे प्रा. व्ही. एम. दांडेकर हे भारतातील पीक विम्याचे जनक मानले जातात.
The correct answer is Option A (V.M. Dandekar).
Key Points:
• Father of Crop Insurance in India: Renowned agricultural economist Prof. V.M. Dandekar (Vinayak Mahadev Dandekar) is universally revered as the "Father of Crop Insurance in India".
• Homogeneous Area Approach: In 1976, Prof. Dandekar formulated the pioneering "Area Approach" (Homogeneous Crop Area Approach) for crop insurance, arguing that individual assessment in a country of millions of smallholdings was administratively impossible.
• Implementation: His structural framework served as the foundation for the Pilot Crop Insurance Scheme (1979) and the Comprehensive Crop Insurance Scheme (CCIS, 1985).
• Other Figures:
• M. Narasimham: Father of Indian Banking Reforms (1991 and 1998 committees).
• Dandekar & Rath (1971): Famous for pioneering India's first systematic calorie-based rural poverty estimation (2,250 calories).
• Key Takeaway: Prof. V.M. Dandekar is known as the Father of Crop Insurance in India for introducing the Area Approach.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...
बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...
मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी कोण WTO चे महासंचालक आहेत ? (1) रोबर्टो अझेवेडो (2...
सेंद्रीय कृषि संसोधन संस्था (एफ.आय.बी.एल.) आणि आंतरराष्ट्रीय...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :