📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2024 PaperGoogle वर फॉलो करा

भारतीय संविधानाने अखिल भारतीय सेवा निर्माण करण्याचा अधिकार कोणाला दिलेला आहे ?

Who has been empowered by the Indian Constitution to create All India services?
पर्याय (Options):
a
केंद्रीय लोकसेवा आयोग
Union Public Service Commission
b
संसद
Parliament
✓ योग्य उत्तर
c
सर्वोच्च न्यायालय
Supreme Court
d
राष्ट्रपती
President
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (संसद) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• कलम ३१२ मधील घटनात्मक तरतूद:
• भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद ३१२ अन्वये केंद्र आणि राज्यांसाठी सामाईक असणाऱ्या एका किंवा अधिक नवीन 'अखिल भारतीय सेवा' निर्माण करण्याचा अनन्य अधिकार संसदेला देण्यात आला आहे.
• राज्यसभेची विशेष भूमिका: नवीन अखिल भारतीय सेवा निर्माण करण्यासाठी सर्वप्रथम राज्यसभेने हजर राहून मतदान करणाऱ्या सदस्यांच्या किमान दोन-तृतीयांश बहुमताने राष्ट्रहितासाठी अशी सेवा निर्माण करणे आवश्यक असल्याचा ठराव संमत करणे बंधनकारक असते.
• संसदीय कायदा: राज्यसभेने ठराव मंजूर केल्यानंतर संसद कायद्याद्वारे (उदा. अखिल भारतीय सेवा अधिनियम, १९५१) अशा सेवांची निर्मिती व सेवाशर्ती निश्चित करते.
• महत्त्वाचा मुद्दा: यूपीएससी केवळ परीक्षा व भरती प्रक्रिया राबवते आणि राष्ट्रपती नियुक्ती करतात; परंतु सेवेची निर्मिती करण्याचा अधिकार केवळ संसदेला आहे.
• महत्त्वाची टीप: अनुच्छेद ३१२ अन्वये राज्यसभेच्या विशेष बहुमताच्या ठरावानंतर संसद नवीन अखिल भारतीय सेवा निर्माण करू शकते.

The correct answer is Option B (Parliament).

Key Points:
• Constitutional Mandate under Article 312:
• Under Article 312 of the Indian Constitution, the Parliament of India is exclusively empowered to create one or more new All India Services (including an All India Judicial Service) common to both the Union and the States.
• Role of Rajya Sabha: To initiate the creation of a new All India Service, the Rajya Sabha (Council of States) must first pass a resolution supported by not less than a two-thirds majority of members present and voting, declaring that it is necessary or expedient in the national interest.
• Statutory Enactment: Following the Rajya Sabha resolution, Parliament passes a law (such as the All India Services Act, 1951) to regulate the recruitment and conditions of service of persons appointed to such services.
• Common Trap: Candidates often confuse the President or UPSC as the creating authority. UPSC only conducts recruitment and examinations, whereas the President is the appointing authority; creation is strictly a legislative power of Parliament.
• Key Takeaway: Article 312 empowers Parliament to create All India Services only after Rajya Sabha passes a special majority resolution.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये

ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा

भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी

केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2024 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔