खालीलपैकी कोण हा भारतीय दंड संहिता, कलम 21 अंतर्गत 'लोकसेवक' मध्ये समाविष्ट नाही ?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (विमा सर्वेक्षण कर्ता) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय दंड संहिता, १८६० – कलम २१ ("लोकसेवक"):
• सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायनिर्णयानुसार मंत्री (Minister) हे कलम २१ अन्वये लोकसेवक आहेत.
• राष्ट्रीयकृत बँकेचे कर्मचारी आणि रेल्वे कर्मचारी (खलाशीसह) हे वैधानिक कायद्यांनुसार कलम २१ च्या कार्यकक्षेत लोकसेवक मानले जातात.
• 'विमा सर्वेक्षण कर्ता' (Insurance surveyor) हा एक स्वतंत्र व्यावसायिक असतो, तो शासनाचा वा सार्वजनिक कर्तव्याचा अधिकारी नसल्यामुळे कलम २१ नुसार 'लोकसेवक' ठरत नाही.
• म्हणून योग्य उत्तर पर्याय ३ आहे.
• महत्त्वाची टीप: विमा सर्वेक्षण कर्ता हा स्वतंत्र व्यावसायिक असल्याने भादंवि कलम २१ नुसार लोकसेवक मानला जात नाही.
The correct answer is Option C (Insurance surveyor).
Key Points:
• Indian Penal Code, 1860 – Section 21 ("Public Servant"):
• Ministers are public servants as established in landmark cases (M. Karunanidhi v. Union of India).
• Employees of nationalized banks are public servants under Section 46A of the Banking Regulation Act read with Section 21 of the IPC.
• Railway employees (including carriage section khalasi) are public servants under Section 197 of the Railways Act, 1989 read with IPC Section 21.
• An Insurance Surveyor is an independent licensed professional or contractor assessing claims, and is NOT a government employee, officer, or public servant under Section 21 of the IPC.
• Hence, Insurance Surveyor (Option 3) is not a public servant.
• Key Takeaway: An independent insurance surveyor does not fall under the statutory definition of a Public Servant under Section 21 IPC.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...
उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT
भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...
सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल
भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतीय दंड संहिता 1860 च्या कलम 44 अंतर्गत "Injury" ("नुकसान...
भारतीय दंड विधान अंतर्गत खालीलपैकी कोणत्या तरतूदी मध्ये 12 व...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2021 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?