केसासंबंधी उत्पादने आणि कॉन्टॅक्ट लेन्स सोल्युशन यासारखे ग्राहक सौंदर्यप्रसाधने निर्जंतूक करण्यासाठी कोणत्या प्रकारचे रेडिएशन मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते ?
(1) अल्फा
(2) बिटा
(3) गॅमा
(4) न्युट्रॉन
केसासंबंधी उत्पादने आणि कॉन्टॅक्ट लेन्स सोल्युशन यासारखे ग्राहक सौंदर्यप्रसाधने निर्जंतूक करण्यासाठी कोणत्या प्रकारचे रेडिएशन मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते ?
(1) अल्फा
(2) बिटा
(3) गॅमा
(4) न्युट्रॉन
Which type of radiation is widely used to sterilize consumer cosmetics such as hair products and contact lens solutions?
(1) Alpha
(2) Beta
(3) Gamma
(4) Neutron
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (गॅमा) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• गॅमा प्रारणांद्वारे निर्जंतुकीकरण: गॅमा किरणांची (Gamma rays) भेदनक्षमता अत्यंत जास्त असल्याने ते उष्णता संवेदनशील वस्तूंमधून आरपार जाऊन सूक्ष्मजीवांचा डीएनए नष्ट करतात, याला शीत निर्जंतुकीकरण म्हणतात.
• सौंदर्यप्रसाधनांमध्ये वापर: कॉन्टॅक्ट लेन्स सोल्यूशन, हेअर प्रॉडक्ट्स, डोळ्यांची औषधे आणि सौंदर्यप्रसाधनांचे पॅकेजिंग जंतूमुक्त करण्यासाठी गॅमा प्रारणांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो.
• भारतातील प्रकल्प: ट्रॉम्बे (मुंबई) येथील 'आयसोमेड' (ISOMED - BRIT) प्रकल्पामध्ये कोबाल्ट-६० गॅमा किरणांद्वारे वैद्यकीय व कॉस्मेटिक उत्पादनांचे निर्जंतुकीकरण केले जाते.
• इतर का नाही?: अल्फा किरणांची भेदनक्षमता नगण्य असते, बीटा किरणांची कमी असते आणि न्यूट्रॉनमुळे किरणोत्सर्ग निर्माण होऊ शकतो.
• आयोगाची अंतिम उत्तरतालिका: आयोगाने पर्याय क्र. (३) (गॅमा) हेच योग्य उत्तर दिले आहे.
• महत्त्वाची टीप: कॉन्टॅक्ट लेन्स सोल्यूशन व सौंदर्यप्रसाधने निर्जंतूक करण्यासाठी उच्च भेदनक्षमता असणाऱ्या 'गॅमा' प्रारणांचा वापर होतो.
The correct answer is Option C (Gamma).
Key Points:
• Gamma Radiation Sterilization: Gamma rays (emitted primarily from radioisotope Cobalt-60) possess deep material penetration capabilities and break microbial DNA without raising temperatures or leaving chemical residues.
• Cosmetic & Healthcare Products: Widely deployed to sterilize heat-sensitive formulations like eye drops, contact lens saline solutions, talcs, packaging materials, and cosmetic powders.
• Industrial Facilities in India: The ISOMED plant at Trombay (operated by BRIT) has provided industrial gamma sterilization since 1974.
• Why Not Others? Alpha particles have negligible penetration, Beta particles possess limited surface penetration, and Neutrons induce secondary radioactivity.
• Official Key: Gamma radiation (Option 3) is correct.
• Key Takeaway: Gamma radiation is used for cold sterilization of sensitive cosmetic solutions and contact lens fluids.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'जीवशास्त्र: पंचसृष्टी वर्गीकरण, पेशीशास्त्र व वनस्पतीशास्त्र (Cell Biology & Botany)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सजीवांचे वर्गीकरण व व्हिटाकरची पंचसृष्टी पद्धती (Five Kingdom Classification of Living Organisms)
सजीवांचे वर्गीकरण व व्हिटाकरची पंचसृष्टी पद्धती (Five Kingdom Classification of Living Organisms) या घटकामध्ये वर्गीकरणा...
पेशी रचना, पेशी अंगके व पेशी विभाजन (Cell Structure, Organelles, Mitosis & Meiosis)
पेशी रचना, पेशी अंगके व पेशी विभाजन (Cell Structure, Organelles, Mitosis & Meiosis) या घटकामध्ये पेशी विभाजन (Cell Divis...
वनस्पतीशास्त्र: वनस्पतींचे वर्गीकरण (Cryptogams/Phanerogams), वनस्पती ऊती, प्रकाशसंश्लेषण व संप्रेरके (Botany)
वनस्पतीशास्त्र: वनस्पतींचे वर्गीकरण (Cryptogams/Phanerogams), वनस्पती ऊती, प्रकाशसंश्लेषण व संप्रेरके (Botany) या घटकामध...
सजीवांचे आधुनिक वर्गीकरण, तीन डोमेन पद्धती व उत्क्रांतीवाद (Modern Classification, 3 Domains & Evolution)
लिनियस, व्हिटाकर व कार्ल वोस यांची ३ डोमेन पद्धती (Archaea, Bacteria, Eukarya), डार्विनचा नैसर्गिक निवड सिद्धांत, लॅमार्...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
रोग निदानात सामान्यतः कोणते किरणोत्सर्जिक समस्थानिक वापरले ज...
भारतामध्ये किरणोत्सर्गापासुन किंवा अणु उर्जा प्रणाली पासुन स...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?