भारतीयांच्यातील राष्ट्रीयत्त्वाच्या भावनेला दाबून टाकण्यासाठी ब्रिटीश सरकारने पुढीलपैकी कोणते प्रतिगामी उपाय योजले होते ?
(a) व्हर्नाक्युलर प्रेस ॲक्ट
(b) आर्मस् ॲक्ट
(c) लायसन्स् ॲक्ट
(d) लँडस् ॲक्ट
भारतीयांच्यातील राष्ट्रीयत्त्वाच्या भावनेला दाबून टाकण्यासाठी ब्रिटीश सरकारने पुढीलपैकी कोणते प्रतिगामी उपाय योजले होते ?
(a) व्हर्नाक्युलर प्रेस ॲक्ट
(b) आर्मस् ॲक्ट
(c) लायसन्स् ॲक्ट
(d) लँडस् ॲक्ट
Which of the following were the reactionary measures of the British Government to suppress the feeling of nationalism from among the Indians ?
(a) The Vernacular Press Act
(b) Arms Act
(c) License Act
(d) Lands Act
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a), (b) आणि (c) फक्त) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• एकोणिसाव्या शतकाच्या उत्तरार्धात, विशेषतः लॉर्ड लिटनच्या (1876-1880) कारकिर्दीत वाढत्या भारतीय राष्ट्रवादाला दडपण्यासाठी ब्रिटिश सरकारने अनेक प्रतिगामी कायदे केले:
• व्हर्नाक्युलर प्रेस ॲक्ट (१८७८): भारतीय देशी वृत्तपत्रांच्या स्वातंत्र्यावर गदा आणणारा 'गॅगिंग ॲक्ट'.
• इंडियन आर्म्स ॲक्ट (१८७८): भारतीयांना परवान्याशिवाय शस्त्र बाळगण्यास बंदी घालणारा, वर्णद्वेषी कायदा.
• लायसन्स ॲक्ट: व्यापारी व स्थानिक वर्गावर परवाना बंधने लादून आर्थिक नियंत्रण ठेवणारा उपाय.
• 'लँडस् ॲक्ट' या नावाचा कोणताही राजकीय स्वातंत्र्य दडपणारा कायदा नव्हता.
• या दडपशाही उपायांमुळे भारतीयांमध्ये संघटित असंतोष निर्माण होऊन राष्ट्रीय चळवळीस गती मिळाली.
• महत्त्वाची टीप: राष्ट्रवाद दडपण्यासाठीचे प्रतिगामी कायदे: व्हर्नाक्युलर प्रेस ॲक्ट (१८७८), आर्म्स ॲक्ट (१८७८) आणि लायसन्स ॲक्ट.
The correct answer is Option D ((a), (b) and (c) only).
Key Points:
• During the late 19th century, particularly under the viceroyalty of Lord Lytton (1876–1880), the colonial regime passed a series of repressive and reactionary legislative measures to quell rising Indian national consciousness:
• The Vernacular Press Act (1878): Designed to muzzle vernacular newspapers criticizing British administrative policies and famine mismanagement (popularly termed the 'Gagging Act').
• The Indian Arms Act (1878): Made it a criminal offense for Indians to carry or keep firearms without an official license, while exempting Europeans and Anglo-Indians.
• The License Act / Licensing Measures: Placed trade licensing restrictions and commercial taxation burdens on native populations.
• Lands Act: There was no such reactionary national legislative enactment designed specifically to suppress national political awakening.
• These autocratic measures served as a catalyst for unified political mobilization and led directly to the founding of national political bodies.
• Key Takeaway: Reactionary suppressive acts by Lytton: Vernacular Press Act (1878), Arms Act (1878), and License Act.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...
१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...
ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
जोड्या जुळवा. (a) श्रीराम करुणा - (i) नरहरी (b) श्री समर्थ क...
जोड्या जुळवा. (a) गोविंदाग्रज - (i) रामचंद्र वि. टिकेकर (b)...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :