#59📅 MPSC Rajyaseva Mains P1 2019 Official Question Paper(2019) +1 गुण

पुढीलपैकी स्वराज्य पक्षाच्या अपयशाची कारणे कोणती होती ?
(a) ब्रिटीशांची 'फोडा आणि झोडा' नीति
(b) पक्ष शिस्तीचा अभाव
(c) जनतेच्या पाठींब्याचा अभाव
(d) स्वराज्य पक्षात फुट

Which of the following were the causes of the failure of the Swarajya Party ?
(a) Divide and rule policy of the British.
(b) Lack of discipline in the party.
(c) Lack of people's support.
(d) Split in Swarajya Party.

पर्याय (Options):
a
(a) आणि (c) फक्त
(a) and (c) only
b
(b) आणि (d) फक्त
(b) and (d) only
c
(c) आणि (d) फक्त
(c) and (d) only
d
(a), (b), (c) आणि (d)
(a), (b), (c) and (d)
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a), (b), (c) आणि (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• स्वराज्य पक्ष (१९२३): चित्तरंजन दास आणि पंडित मोतीलाल नेहरू यांनी कायदेमंडळात प्रवेश करून ब्रिटिश सरकारची कोंडी करण्यासाठी पक्ष स्थापन केला.
• अपयशाची प्रमुख कारणे:
• ब्रिटिशांचे 'फोडा आणि जोडा' धोरण: सरकारने जातीय आणि प्रांतिक भेद वाढवून कायदेमंडळातील एकजूट तोडली (a).
• पक्ष शिस्तीचा अभाव: अनेक सदस्यांनी पक्षाचा आदेश झुगारून सरकारी पदे व समित्या स्वीकारल्या (b).
• जनतेच्या सक्रिय पाठिंब्याचा अभाव: आंदोलन केवळ कायदेमंडळापुरते मर्यादित राहिले, तळागाळातील शेतकऱ्यांशी थेट संपर्क कमी पडला (c).
• पक्षात फूट: १९२५ मध्ये सी. आर. दास यांच्या निधनानंतर पक्षात 'प्रतिसहकारवादी' (केळकर, जयकर, मुंजे) आणि 'असहकारवादी' अशी उभी फूट पडली (d).
• महत्त्वाची टीप: सर्व पर्याय (a, b, c, d) स्वराज्य पक्षाच्या अपयशास कारणीभूत ठरले.
• महत्त्वाची टीप: पक्षशिस्तीचा अभाव, अंतर्गत फूट, जनतेचा मर्यादित पाठिंबा आणि ब्रिटिशांची फोडा व झोडा नीती यामुळे स्वराज्य पक्षाला अपयश आले.

The correct answer is Option D ((a), (b), (c) and (d)).

Key Points:
• Swaraj Party (Congress-Khilafat Swarajya Party, 1923): Founded by C.R. Das and Motilal Nehru to wreck colonial legislatures from within.
• Factors Leading to Decline & Failure:
• British Divide and Rule Policy: Colonial administration manipulated communal and sectional cleavages to weaken legislative opposition (a).
• Lack of Party Discipline: Many legislators accepted official committee seats and government positions, violating obstructionist pledges (b).
• Lack of Sustained Mass Support: Confined to urban elites and legislative halls; failed to organize peasants/workers directly outside councils (c).
• Internal Split / Responsivism: Death of C.R. Das (1925) triggered a split between 'Non-cooperators' and 'Responsivists' (N.C. Kelkar, M.R. Jayakar, B.S. Moonje) (d).
• Answer Key: All statements (a, b, c, and d) contributed to its decline.
• Key Takeaway: The Swaraj Party failed due to British divide-and-rule, internal splits, lack of party discipline, and limited mass base.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2019 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔