भारतातील बेरोजगारीच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान खरे नाही ?
(1) भारतात अजून छुपी बेरोजगारी आहे.
(2) भारतात चक्रीय बेरोजगारी आहे.
(3) भारतातील बेरोजगारी मुख्यत्वेकरून संरचनात्मक आहे.
(4) भारतातील रोजगार विषयक आकडेवारी गोळा करणारी एन.एस.एस.ओ. ही महत्त्वाची संस्था आहे.
भारतातील बेरोजगारीच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान खरे नाही ?
(1) भारतात अजून छुपी बेरोजगारी आहे.
(2) भारतात चक्रीय बेरोजगारी आहे.
(3) भारतातील बेरोजगारी मुख्यत्वेकरून संरचनात्मक आहे.
(4) भारतातील रोजगार विषयक आकडेवारी गोळा करणारी एन.एस.एस.ओ. ही महत्त्वाची संस्था आहे.
Which of the following statements related to unemployment is not true for India ?
(1) There is still existence of disguised unemployment.
(2) India faces cyclical unemployment.
(3) Most of the unemployment in India is structural in nature.
(4) NSSO is an important organisation collecting employment related data for India.
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (भारतात चक्रीय बेरोजगारी आहे.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• बेरोजगारीचे स्वरूप: भारतासारख्या विकसनशील देशात बेरोजगारीची विविध रूपे आढळतात.
• विधान (1) खरे आहे: भारतीय शेतीत आजही छुपी बेरोजगारी मोठ्या प्रमाणात आढळते.
• विधान (2) खरे नाही: चक्रीय बेरोजगारी प्रामुख्याने भांडवलशाही विकसित देशांमध्ये आर्थिक मंदीमुळे येते; भारतात चक्रीय बेरोजगारी मुख्य समस्या नाही.
• विधान (3) खरे आहे: भारतातील बेरोजगारी प्रामुख्याने संरचनात्मक स्वरूपाची आहे.
• विधान (4) खरे आहे: NSSO ही रोजगारविषयक आकडेवारी गोळा करणारी प्रमुख संस्था आहे.
• त्यामुळे चुकीचे विधान असणारा पर्याय (2) हे उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: चक्रीय बेरोजगारी ही प्रामुख्याने विकसित देशांची समस्या आहे, भारताची नाही.
The correct answer is Option B (India faces cyclical unemployment.).
Key Points:
• Unemployment Patterns in India: Developing economies exhibit unique unemployment characteristics due to structural dualism and demographic pressures.
• Statement (1) is true: Disguised unemployment is rampant in Indian agriculture, where marginal productivity of surplus labor is zero.
• Statement (2) is not true: Cyclical unemployment occurs due to business economic recessions and depressions in developed capitalist economies; India experiences very minimal cyclical unemployment compared to structural, seasonal, and educated unemployment.
• Statement (3) is true: Unemployment in India is largely structural due to skill mismatches and slow industrial absorption.
• Statement (4) is true: NSSO (National Sample Survey Organisation) has historically been the premier agency collecting employment-unemployment data.
• Therefore, option (2) is the statement that is not true.
• Key Takeaway: Cyclical unemployment is primarily a feature of developed economies, not a major characteristic of India.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC
भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...
१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा
भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...
नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल
भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतातील सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम (MSMEs) उद्योगांविषयी खालीलप...
सेझ कायदा, 2005 ची प्रमुख उद्दिष्टे (a) वस्तू आणि सेवांच्या...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2019 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :