भारतातील वाहतूक पायाभूत सुविधांच्या विकासासंदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत?
(a) लॉर्ड डलहौसीच्या काळात सार्वजनिक बांधकाम विभाग (Public Work Department) तयार करण्यात आला.
(b) लॉर्ड कॉर्नवॉलिस आणि जॉन शोर यांच्या कारकिर्दीत रस्ते बांधणीला गती मिळाली.
(c) रेल्वेच्या सुरुवातीच्या काळात ब्रॉड गेज (Broad gauge) मार्ग तयार करण्यात आले.
(d) नागपूर परिषदेने सरकारला 'वीस वर्षांचा रस्ता विकास कार्यक्रम' सादर केला.
भारतातील वाहतूक पायाभूत सुविधांच्या विकासासंदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत?
(a) लॉर्ड डलहौसीच्या काळात सार्वजनिक बांधकाम विभाग (Public Work Department) तयार करण्यात आला.
(b) लॉर्ड कॉर्नवॉलिस आणि जॉन शोर यांच्या कारकिर्दीत रस्ते बांधणीला गती मिळाली.
(c) रेल्वेच्या सुरुवातीच्या काळात ब्रॉड गेज (Broad gauge) मार्ग तयार करण्यात आले.
(d) नागपूर परिषदेने सरकारला 'वीस वर्षांचा रस्ता विकास कार्यक्रम' सादर केला.
Which of the following statements are trueregarding the development of transport infrastructure in India?
(a) The Public Work Department was created during the time of Lord Dalhousie.
(b) During the reigns of Lord Cornwallis and John Shore road construction gained momentium.
(c) Broad gauge tracks were built during the early days of the railway.
(d) Nagpur Council presented 'Twenty Years Road Development Programme' to the Government.
योग्य उत्तर (a) आणि (d) विधाने बरोबर आहेत (पर्याय b) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधान (a) सत्य: लॉर्ड डलहौसीने लष्करी मंडळाकडून कामे काढून घेऊन स्वतंत्र सार्वजनिक बांधकाम विभाग (PWD) १८५४ मध्ये स्थापन केला आणि सिंचन व रस्त्यांच्या कामाला वेग दिला.
• विधान (b) असत्य: कॉर्नवॉलिस व जॉन शोर यांच्या काळात रस्ते बांधणीकडे दुर्लक्ष झाले होते; रस्ते बांधणीला खरा वेग डलहौसी आणि विल्यम बेंटिंक यांच्या काळात (उदा. जी. टी. रोडचे नूतनीकरण) मिळाला.
• विधान (c) असत्य: भारतात सुरुवातीच्या काळात विविध गेज वापरले गेले, ब्रॉड गेजचा सार्वत्रिक व पद्धतशीर विस्तार नंतरच्या टप्प्यात झाला.
• विधान (d) सत्य: १९४३ मध्ये नागपूर येथे भरलेल्या मुख्य अभियंत्यांच्या परिषदेने भारतासाठी पहिली '२० वर्षांची रस्ता विकास योजना' (नागपूर प्लॅन १९४३-१९६३) सादर केली, ज्यामध्ये रस्त्यांचे राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग, प्रमुख जिल्हा रस्ते, इतर जिल्हा रस्ते व ग्रामीण रस्ते असे ५ वर्गांत वर्गीकरण करण्यात आले.
📌 MPSC परीक्षा टीप:
नागपूर रस्ता योजना (१९४३) ही भारतातील रस्त्यांच्या पद्धतशीर विकासाची पहिली राष्ट्रीय योजना मानली जाते.
The correct answer is (a) and (d) statements are correct (Option b).
📌 Key Points:
• Statement (a) is true: Lord Dalhousie established a dedicated Public Works Department (PWD) in 1854, taking civil works out of the hands of the Military Board.
• Statement (b) is false: Cornwallis and John Shore prioritized agrarian revenue settlements (Permanent Settlement); road networks were largely neglected until William Bentinck and Dalhousie.
• Statement (c) is false: Track gauges experienced extensive transitions and experimentation; widespread broad-gauge standardization materialized in subsequent development phases.
• Statement (d) is true: The Chief Engineers' Conference held at Nagpur in 1943 produced the landmark Nagpur Road Plan (1943–1963), classifying Indian roads into 5 categories (NH, SH, MDR, ODR, VR).
📌 MPSC Exam Tip:
The Nagpur Road Plan (1943) was India's first structured 20-year roadmap for modern highway and rural connectivity.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...
१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...
ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
भारतीय राज्यघटनेतील खालीलपैकी कोणते वैशिष्ट्य ब्रिटिश राज्यघ...
योग्य जोड्या लावा : | संघटना (A) | नेते (B) | | :--- | :---...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B- संयुक्त गट-ब पूर्व परीक्षा 2022 इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?