#23📅 MPSC Rajyaseva Mains P1 2015 Official Question Paper(2015) +1 गुण

देशी भाषिक वृत्तपत्र कायदा 1878 च्या बाबतीत खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(a) देशी भाषिक वृत्तपत्राचे मुद्रक व प्रकाशक यांचेकडून सरकारी धोरणावर टीका न करण्याची लेखी हमी घेतली जात असे.
(b) सरकारच्या कार्यवाहीविरुद्ध न्यायालयात दाद मागण्याचा अधिकार वृत्तपत्र व्यवसायिकांना देण्यात आला नव्हता.
(c) हा कायदा फक्त देशी भाषिक वृत्तपत्रांनाच लागू होता.

Which of the following statements are true about the Vernacular Press Act of 1878 ?
(a) Vernacular Newspaper publishers and printers had to give in writing that they will not criticize the government policies.
(b) The owners of Printing Press had no right to go to the court against the action taken by the government.
(c) This act was applicable only to the Vernacular Newspapers.

पर्याय (Options):
a
(a) आणि (c) फक्त
(a) and (c) only
b
(a) व (b) फक्त
(a) and (b) only
c
(a), (b) आणि (c) फक्त
(a), (b) and (c) only
✓ योग्य उत्तर
d
(b) व (c) फक्त
(b) and (c) only
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a), (b) आणि (c) फक्त) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• देशी भाषिक वृत्तपत्र कायदा १८७८ (गॅगिंग ॲक्ट):
• पार्श्वभूमी: लॉर्ड लिटनच्या कारकिर्दीत १८७६-७८ चा दुष्काळ आणि अफगाण युद्धावरील देशी वृत्तपत्रांमधील तीव्र टीकेला आळा घालण्यासाठी हा कायदा संमत करण्यात आला.
• कायद्यातील मुख्य तरतुदी:
• १. लेखी हमीपत्र: जिल्हा दंडाधिकाऱ्याला देशी वृत्तपत्रांच्या मुद्रक व प्रकाशकांकडून सरकारविरोधात मजकूर न छापण्याचे जामीनपत्र (बॉण्ड) आणि लेखी हमी घेण्याचा अधिकार होता.
• २. न्यायालयात जाण्यास बंदी: दंडाधिकाऱ्याची कारवाई अंतिम मानली जात असे आणि त्याविरोधात कोणत्याही दिवाणी न्यायालयात दाद मागण्याचा अधिकार नव्हता.
• ३. केवळ देशी भाषांसाठी: हा कायदा केवळ भारतीय (देशी) भाषेतील वृत्तपत्रांनाच लागू होता, इंग्रजी वृत्तपत्रांना यातून वगळण्यात आले होते.
• त्यामुळे (a), (b) आणि (c) ही तीनही विधाने बरोबर आहेत (पर्याय ३).
• महत्त्वाची टीप: १८७८ च्या देशी वृत्तपत्र कायद्याने प्रकाशकांकडून हमीपत्र घेणे, कोर्टात दाद मागण्यास बंदी आणि केवळ देशी भाषिक वृत्तपत्रांवर निर्बंध लादणे या तरतुदी केल्या.

The correct answer is Option C ((a), (b) and (c) only).

Key Points:
• The Vernacular Press Act of 1878 ('The Gagging Act'):
• Enactment: Passed during the viceroyalty of Lord Lytton in 1878 to muzzle the outspoken Indian vernacular press criticizing government handling of the 1876-78 famine and the Afghan War.
• Key Provisions:
• 1. Bond & Undertaking: The District Magistrate was empowered to call upon the printer and publisher of any vernacular newspaper to enter into a bond and give a written undertaking not to print anything likely to excite disaffection against the government.
• 2. No Judicial Recourse: The Magistrate's decision was final and no appeal could be made in a court of law against government action.
• 3. Discrimination: The Act applied exclusively to non-English (vernacular/Indian language) publications, exempting English language newspapers entirely (hence called discriminatory).
• All statements (a), (b), and (c) are completely true (Option 3).
• Key Takeaway: Vernacular Press Act 1878 required non-criticism bonds, barred judicial appeal, and applied exclusively to Indian-language papers.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔