📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 PaperGoogle वर फॉलो करा

खालीलपैकी सत्य विधाने कोणती ?
अ. ग्राहक संरक्षण कायद्यांतर्गत तोंडी किंवा लेखी तक्रार करता येते.
ब. A ने काही वस्तू पुनर्विक्रीसाठी विकत घेतल्या. A ग्राहक आहे.
क. सरकारी इस्पितळात मोफत उपचार घेणारी व्यक्ति ग्राहक (या कायद्याखाली) नाही.
ड. श्री क्ष ज्यांचे वय 64 वर्षे आहे त्यांची जिल्हा मंचाचे सदस्य म्हणून नेमणूक झाली श्री क्ष 1 वर्षानंतर निवृत्त होतील.
योग्य पर्याय निवडा :

Which of the following statements are true?
a. Complaint under Consumer Protection Act may be oral or written.
b. A buys goods for resale. A is a consumer.
c. Person taking free medical treatment in Government Hospital is not a consumer (under the Act).
d. Mr. X, aged 64 years, is appointed as a member of the District Forum, he will retire after one year.
Choose the correct option:

पर्याय (Options):
a
फक्त ड सत्य
Only d is true
b
अ आणि ड सत्य
a and d are true
c
क आणि ड सत्य
c and d are true
✓ योग्य उत्तर
d
कोणतेही विधान सत्य नाही
No statement is true
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (क आणि ड सत्य) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ग्राहक संरक्षण कायदा, 1986 चे कायदेशीर विश्लेषण:
• विधान (अ) असत्य: ग्राहक मंचाकडे तक्रार ही केवळ लेखी स्वरूपातच करावी लागते; तोंडी तक्रार ग्राहक कायद्यानुसार स्वीकारली जात नाही.
• विधान (ब) असत्य: कलम 2(1)(d) नुसार जो व्यक्ती वस्तूंची पुनर्विक्री करण्यासाठी (व्यावसायिक हेतूने) खरेदी करतो, तो ग्राहक मानला जात नाही.
• विधान (क) सत्य: *इंडियन मेडिकल असोसिएशन वि. व्ही. पी. शांता (1995)* या गाजलेल्या खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, सरकारी रुग्णालयात मिळणारे पूर्णपणे मोफत उपचार हे ग्राहक कायद्यातील 'सेवेच्या' कक्षेत येत नाहीत; त्यामुळे मोफत उपचार घेणारा रुग्ण 'ग्राहक' ठरत नाही.
• विधान (ड) सत्य: कायद्याच्या कलम 10(2) नुसार जिल्हा ग्राहक मंचाच्या सदस्याचा कार्यकाळ 5 वर्षे किंवा वयाची 65 वर्षे पूर्ण होईपर्यंत असतो. श्री 'क्ष' यांचे वय 64 वर्षे असताना नेमणूक झाल्यामुळे वयाच्या 65 व्या वर्षी म्हणजेच 1 वर्षानंतर ते निवृत्त होतील.
• निष्कर्ष: क आणि ड ही दोन्ही विधाने सत्य असल्याने पर्याय क्रमांक (3) योग्य आहे.
• महत्त्वाची टीप: ग्राहक संरक्षण कायद्यानुसार सरकारी मोफत उपचार घेणारा ग्राहक ठरत नाही आणि जिल्हा मंचाचा सदस्य वयाच्या 65 व्या वर्षी निवृत्त होतो.

The correct answer is Option C (c and d are true).

Key Points:
• Consumer Protection Act, 1986 Jurisprudence:
• Statement (a) is False: A complaint under the Consumer Protection Act must strictly be in writing (with supporting documents); an oral complaint cannot be entertained by consumer forums.
• Statement (b) is False: Section 2(1)(d) explicitly excludes any person who obtains goods for resale or for any commercial purpose from the definition of a 'consumer'.
• Statement (c) is True: In the landmark judgment *Indian Medical Association v. V.P. Shantha (1995)*, the Supreme Court ruled that free medical service rendered in government hospitals does not constitute a 'service' under Section 2(1)(o); hence, a patient receiving entirely free medical care is not a consumer under the Act.
• Statement (d) is True: Under Section 10(2) of the 1986 Act, a member of the District Forum holds office for a term of 5 years or up to the age of 65 years, whichever is earlier. If Mr. X is appointed at age 64, he reaches the superannuation cap of 65 in exactly one year, requiring him to retire after one year.
• Key Result: Statements (c) and (d) are true (Option 3).
• Key Takeaway: Under Consumer Protection jurisprudence, free hospital care is not a consumer service, and District Forum members retire at age 65.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन

भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT

भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल

भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔