संथाळांच्या उठावाबाबत खालीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने असत्य आहे/आहेत?
(a) संथाळांच्या आर्थिक शोषणाची माहिती 'पंजाब रिव्हयू' मध्ये आलेली आहे.
(b) संथाळांनी 'सत्याचे राज्य' स्थापन करण्याचा निर्णय घोषित केला.
(c) संथाळाचा पुढारी कान्हू विश्वासघाताने पकडला गेला.
(d) ओ मॅली या अधिकाऱ्याने संथाळांच्या चकमकीचा वृत्तांत दिला आहे.

योग्य उत्तर विधाने (a), (c) असत्य आहेत (पर्याय d) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधान (a) असत्य: संथाळांच्या आर्थिक व सावकारी शोषणाची सविस्तर माहिती 'पंजाब रिव्ह्यू'मध्ये नव्हे तर 'कलकत्ता रिव्ह्यू' (Calcutta Review) मध्ये प्रसिद्ध झाली होती.
• विधान (b) सत्य: सिद्धू व कान्हू यांनी शोषणाविरुद्ध बंड पुकारून 'आपले राज्य' आणि 'सत्याचे राज्य' (Subah/State of Truth) स्थापन करण्याची घोषणा केली होती.
• विधान (c) असत्य: संथाळांचा प्रमुख सिद्धू हा विश्वासघाताने पकडला गेला, तर कान्हू हा उपरबांदा येथील प्रत्यक्ष चकमकीत ब्रिटिश सैन्याकडून पकडला गेला (विधानात कान्हू विश्वासघाताने पकडला गेल्याचे म्हटले आहे, जे चुकीचे आहे).
• विधान (d) सत्य: एल. एस. एस. ओ'मॅली (L. S. S. O'Malley) या ब्रिटिश इतिहासकार/अधिकाऱ्याने संथाळ गनिमी चकमकींचा सविस्तर वृत्तांत बंगाल डिस्ट्रिक्ट गॅझेटिअर्समध्ये नोंदवला आहे.

📌 MPSC परीक्षा टीप:
संथाळ उठाव (हुल - १८५५-५६) हा राजमहल टेकड्यांमधील 'दामिन-इ-कोह' भागात झाला. ब्रिटिशांनी हा उठाव दडपल्यानंतर संथाळांसाठी स्वतंत्र 'संथाळ परगणा' जिल्हा घोषित केला.