#76📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper(2013) +1 गुण

प्रत्यक्ष करांबाबत खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(a) प्रत्यक्ष कराचा कराघात आणि करभार एकाच व्यक्तीवर असतो.
(b) प्रत्यक्ष कराचा कराघात आणि करभार मागणी व पूरवठ्याच्या लवचिकतेवर अवलंबून असतो.
(c) प्रत्यक्ष कराच्या बाबतीत करभार इतरांवर ढकलता येत नाही.
(d) प्रत्यक्ष करांच्या बाबतीत करभार इतरांवर ढकलता येतो.
पर्यायी उत्तरे :
(1) (a) आणि (c)
(2) (a), (b) आणि (c)
(3) (a), (b) आणि (d)
(4) वरीलपैकी कोणतेही नाही

Which of the following statements are correct with regard to direct taxes ?
(a) The incidence and effect of a direct tax is on the same person.
(b) The incidence and effect of direct tax depends upon elasticity of demand and supply.
(c) In case of direct taxes, the burden of tax cannot be shifted.
(d) In case of direct taxes, the burden of tax can be shifted.
Answer options:
(1) (a) and (c)
(2) (a), (b) and (c)
(3) (a), (b) and (d)
(4) None of the above

पर्याय (Options):
a
(a) आणि (c)
(a) and (c)
✓ योग्य उत्तर
b
(a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c)
c
(a), (b) आणि (d)
(a), (b) and (d)
d
वरीलपैकी कोणतेही नाही
None of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) ((a) आणि (c)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• सार्वजनिक आयव्ययानुसार कराचे वर्गीकरण प्रत्यक्ष कर आणि अप्रत्यक्ष कर यांमध्ये कराचा भार आणि कराघात कोणावर पडतो यावरून केले जाते.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• विधान (a) बरोबर आहे: प्रत्यक्ष कराचा (उदा. आयकर) कराघात (Impact) आणि करभार (Incidence) एकाच व्यक्तीवर पडतो.
• विधान (c) बरोबर आहे: प्रत्यक्ष कराचा आर्थिक भार दुसऱ्या कोणत्याही व्यक्तीवर ढकलता (Shift) येत नाही; ज्याच्यावर कर लावला त्यालाच तो भरावा लागतो.
• विधाने (b) आणि (d) चूक आहेत: मागणी व पुरवठ्याच्या लवचिकतेवर करभार ठरणे आणि करभार इतरांवर ढकलता येणे हे अप्रत्यक्ष करांचे (उदा. GST, उत्पादन शुल्क) वैशिष्ट्य आहे.
• त्यामुळे फक्त विधाने (a) आणि (c) बरोबर आहेत (पर्याय 1).
• महत्त्वाची तथ्ये
• प्रत्यक्ष कर हे सहसा प्रगतीशील (Progressive) असतात, ज्यामुळे आर्थिक विषमता कमी करण्यास मदत होते.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• लवचिकता आणि करभार ढकलण्याची संकल्पना केवळ अप्रत्यक्ष करांमध्ये वापरली जाते, प्रत्यक्ष करात नव्हे.
• इतर पर्याय
• (b) किंवा (d) समाविष्ट असणारे पर्याय चुकीचे ठरतात.
• महत्त्वाची टीप: प्रत्यक्ष कराच्या बाबतीत कराघात आणि करभार एकाच व्यक्तीवर असतो आणि हा भार इतरांवर ढकलता येत नाही.

The correct answer is Option A ((a) and (c)).

Key Points:
• Core Concept
• In public finance, taxes are classified into direct and indirect based on the shifting of tax burden, impact (initial resting point), and incidence (ultimate money burden).
• Why Correct
• Statement (a) is correct: In a direct tax (such as Income Tax or Corporate Tax), the formal impact (karaaghaat) and final monetary incidence (karbhaar) fall on the very same legal person.
• Statement (c) is correct: By definition, the ultimate tax burden of a direct tax cannot be shifted to another entity; the person assessed must bear it.
• Statements (b) and (d) are incorrect: Shifting of tax burden depending on the relative price elasticities of demand and supply is the hallmark of indirect taxes (excise, sales tax, GST), not direct taxes.
• Therefore, only (a) and (c) are correct.
• Key Details
• Direct taxes adhere more closely to Dalton's canon of equity and progressive taxation principles.
• Exam Traps
• Remember: Elasticity of demand and supply determines shifting in indirect taxes only (e.g., GST passing between seller and buyer).
• Other Options
• Any combination containing (b) or (d) is invalid, eliminating Options 2 and 3.
• Key Takeaway: For direct taxes, incidence and impact reside on the same person, and the tax burden cannot be shifted.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)

सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा

भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष

भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔