#77📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper(2013) +1 गुण

देशभरातील हजारो शिक्षकांना प्रभावीपणे व कमीत कमी वेळेत प्रशिक्षण द्यावयाचे आहे. त्यासाठी खालीलपैकी कुठली पद्धत सर्वात प्रभावी ठरू शकेल?
(1) कॉम्प्यूटर-बेस्ड ट्रेनर्स (सी.बी.टी.) तयार करुन शिक्षकांना उपलब्ध करुन देणे.
(2) तंज्ञ शिक्षकांच्या व्याख्यानांच्या ध्वनी चित्र फिती तयार करुन शिक्षकांना उपलब्ध करुन देणे.
(3) कुठल्याही शिक्षण संस्थेत प्रक्षेपण केन्द्र स्थापणे, प्रत्येक जिल्हा आणि तालुक्याच्या संस्थेत रिमोट केन्द्र उभारून त्यात टॅबलेटस् उपलब्ध करुन देणे. तंज्ञ शिक्षकांची व्याख्याने प्रक्षेपण केन्द्रावरून प्रक्षेपित करणे.
(4) वरीलपैकी नाही

It is required to train thousands of teachers across the country effectively and in minimum possible time. Which of the following methods would be the most effective ?
(1) Prepare and make available computer-based trainers (CBTs) to the teachers
(2) Prepare and make available video lectures by experts to the teachers
(3) Establish a transmission centre at any educational institute, remote centres with tablets at institute at every district and Taluka places. Broadcast live lectures by experts from transmission centre
(4) None of the above

पर्याय (Options):
a
कॉम्प्यूटर-बेस्ड ट्रेनर्स (सी.बी.टी.) तयार करुन शिक्षकांना उपलब्ध करुन देणे.
Prepare and make available computer-based trainers (CBTs) to the teachers
b
तंज्ञ शिक्षकांच्या व्याख्यानांच्या ध्वनी चित्र फिती तयार करुन शिक्षकांना उपलब्ध करुन देणे.
Prepare and make available video lectures by experts to the teachers
c
कुठल्याही शिक्षण संस्थेत प्रक्षेपण केन्द्र स्थापणे, प्रत्येक जिल्हा आणि तालुक्याच्या संस्थेत रिमोट केन्द्र उभारून त्यात टॅबलेटस् उपलब्ध करुन देणे. तंज्ञ शिक्षकांची व्याख्याने प्रक्षेपण केन्द्रावरून प्रक्षेपित करणे.
Establish a transmission centre at any educational institute, remote centres with tablets at institute at every district and Taluka places. Broadcast live lectures by experts from transmission centre
✓ योग्य उत्तर
d
वरीलपैकी नाही
None of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (कुठल्याही शिक्षण संस्थेत प्रक्षेपण केन्द्र स्थापणे, प्रत्येक जिल्हा आणि तालुक्याच्या संस्थेत रिमोट केन्द्र उभारून त्यात टॅबलेटस् उपलब्ध करुन देणे. तंज्ञ शिक्षकांची व्याख्याने प्रक्षेपण केन्द्रावरून प्रक्षेपित करणे.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• देशभरातील हजारो शिक्षकांना एकाच वेळी आणि दर्जेदार प्रशिक्षण देण्यासाठी माहिती आणि संप्रेषण तंत्रज्ञान (ICT) व उपग्रह प्रणालीचा (उदा. एड्युसॅट) वापर केला जातो.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• आयआयटी मुंबईच्या 'Train 10,000 Teachers' (T10KT) यांसारख्या राष्ट्रीय उपक्रमांमध्ये:
• एका केंद्रीय शिक्षण संस्थेतून मुख्य प्रक्षेपण केंद्र उभारले जाते.
• जिल्हा व तालुका स्तरावरील शिक्षण संस्थांमध्ये रिमोट केंद्रे (Remote Centers) व टॅब्लेट्स उपलब्ध करून दिली जातात.
• तेथून तज्ज्ञ शिक्षकांची व्याख्याने थेट प्रक्षेपित (Live Broadcast) केली जातात आणि शिक्षकांच्या शंकांचे थेट निरसन केले जाते.
• ही पद्धत कमीत कमी वेळेत देशव्यापी संवाद साधण्यासाठी सर्वात कार्यक्षम ठरते (पर्याय 3).
• महत्त्वाची तथ्ये
• यामध्ये परस्पर संवादाची (Interactive two-way communication) सोय असल्याने केवळ रेकॉर्ड केलेल्या व्हिडिओंपेक्षा ही पद्धत अधिक परिणामकारक आहे.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• निव्वळ सीडी किंवा व्हिडिओ वाटल्याने शिक्षकांच्या शंका दूर होत नाहीत, त्यामुळे 'थेट प्रक्षेपण व रिमोट सेंटर' मॉडेल सर्वोत्तम ठरते.
• इतर पर्याय
• पर्याय 1 व 2 हे एकतर्फी व अक्रियाशील (Passive) मार्ग असल्याने ते सर्वोत्कृष्ट ठरत नाहीत.
• महत्त्वाची टीप: केंद्रीय प्रक्षेपण केंद्रावरून जिल्हा व तालुका स्तरावरील केंद्रांवर थेट तज्ज्ञांची व्याख्याने प्रक्षेपित करणे ही शिक्षकांच्या प्रशिक्षणाची सर्वात प्रभावी पद्धत आहे.

The correct answer is Option C (Establish a transmission centre at any educational institute, remote centres with tablets at institute at every district and Taluka places. Broadcast live lectures by experts from transmission centre).

Key Points:
• Core Concept
• Distance education and national capacity-building leverage synchronous satellite/broadband ICT infrastructure (such as ISRO's EDUSAT and National Mission on Education through ICT - NMEICT) to scale teacher pedagogy training.
• Why Correct
• Under initiatives like NMEICT's 'Train 10,000 Teachers' (T10KT executed by IIT Bombay): A centralized studio/transmission hub hosts expert faculty broadcasting live, interactive two-way workshops to geographically dispersed remote nodal centres equipped with computing terminals and tablets at district/taluka colleges.
• This facilitates real-time query resolution, standardized master-trainer delivery, massive nationwide scalability, and rapid completion simultaneously across thousands of trainees.
• Key Details
• Asynchronous recorded videos lack interactive engagement, making synchronous live networked training far superior.
• Exam Traps
• Passive media like recorded DVDs or standalone CBTs lack the essential real-time feedback loops required for certified pedagogical training.
• Other Options
• Options 1 and 2 are asynchronous, static learning modes suffering from high attrition and zero interactive mentorship.
• Key Takeaway: Centralized transmission centers broadcasting live interactive lectures to district/taluka remote centers provide the most effective large-scale teacher training.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सायबर सुरक्षा, व्हायरस, मालवेअर व माहिती तंत्रज्ञान कायदा २००० (Cyber Security & IT Act)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

🔥 संपूर्ण तयारी८०% सवलत (फक्त ₹९९)

MPSC Group B / Rajyaseva संपूर्ण टेस्ट सिरीज २०२६ — सर्व पेपर्स व स्पष्टीकरण!

१००+ फुल-लेंथ सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक, मागील सर्व प्रश्नपत्रिका आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 माहिती व संप्रेषण तंत्रज्ञान / संगणक ज्ञान (ICT & Computer Literacy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔