#2📅 MPSC Rajyaseva Mains P1 2013 Official Question Paper(2013) +1 गुण

धूपे बरोबर खालीलपैकी कोणते मुख्य अन्नद्रव्य जास्त प्रमाणात निघून जाते ?

Which of the following macro nutrient is lost much with the soil erosion ?
पर्याय (Options):
a
नत्र
Nitrogen
b
पालाश
Potassium
c
स्फुरद
Phosphorous
✓ योग्य उत्तर
d
लोह
Iron
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (स्फुरद) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मृदा धूप आणि अन्नद्रव्यांचा -हास:
• जमिनीचा वरचा थर (Topsoil) हा सेंद्रिय पदार्थ व आवश्यक वनस्पती अन्नद्रव्यांनी (N, P, K) सर्वात समृद्ध असतो.
• स्फुरद (Phosphorus) निघून जाण्याची प्रक्रिया: नत्र प्रामुख्याने निचऱ्याद्वारे (Leaching) वाहून जाते, परंतु स्फुरद हे मातीतील बारीक चिकणमातीचे कण आणि सेंद्रिय घटकांना घट्ट चिकटलेले असते.
• जेव्हा जमिनीची धूप (Soil Erosion) पाण्यामुळे किंवा वाऱ्यामुळे होते, तेव्हा मातीच्या कणांसोबत मोठ्या प्रमाणावर स्फुरद वाहून जाते.
• कृषी परिणाम: स्फुरदाचा -हास झाल्यामुळे शेतजमिनीची सुपीकता वेगाने घटते आणि जलसाठ्यांमध्ये साचल्याने युट्रोफिकेशनची समस्या उद्भवते.
• उपाययोजना: समतल बांध घालणे, आच्छादक पिके घेणे आणि सेंद्रिय आच्छादनाचा वापर केल्यास धूप थांबून स्फुरदाची हानी रोखता येते.
• महत्त्वाची टीप: मृदा धुपेसोबत सर्वाधिक प्रमाणात नष्ट होणारे मुख्य अन्नद्रव्य स्फुरद (Phosphorus) आहे.

The correct answer is Option C (Phosphorous).

Key Points:
• Soil Erosion and Nutrient Loss:
• Topsoil is the most fertile layer containing organic matter and essential plant macronutrients (N, P, K).
• Phosphorus Loss Dynamics: Unlike nitrogen (which is primarily lost through leaching and volatilization), phosphorus is strongly bound to fine clay particles and organic matter in the surface layer.
• When topsoil erosion takes place through surface runoff or wind action, the particulate-bound phosphorus is eroded and transported away in large quantities along with the sediment.
• Agricultural Impact: Phosphorus loss causes severe soil degradation, reduced fertility, and eutrophication in receiving aquatic water bodies.
• Control Measures: Adoption of contour bunding, cover cropping, minimum tillage, and mulching helps significantly minimize the loss of phosphorus-rich topsoil.
• Key Takeaway: Phosphorus is the primary macronutrient lost heavily via particulate soil erosion.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील शेती, पिके, फलोत्पादन (GI Tags) व ऊर्जा संसाधने' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔