📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2017 PaperGoogle वर फॉलो करा

पुढीलपैकी कोणते वर्णन भारतातील नव्वदीनंतरच्या पक्षपद्धतीचे चपखल वर्णन ठरेल ?

Which of the following is the apt description of the nature of India's party system in the post 1990s ?
पर्याय (Options):
a
काँग्रेस व्यवस्था
Congress system
b
केंद्रात काँग्रेस सरकार व राज्यांमध्ये आघाडीची सरकारे
Congress Govt. in Centre and Coalition Govt. in the States
c
केंद्रात आघाडीचे सरकार व राज्यांमध्ये दोन अथवा तीन पक्षांमध्ये सत्ता स्पर्धा
Coalition Govt. in Centre and bi-or-tri-partite competition in the States
✓ योग्य उत्तर
d
केंद्रात आघाडीचे सरकार.
Coalition Govt. at the Centre
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (केंद्रात आघाडीचे सरकार व राज्यांमध्ये दोन अथवा तीन पक्षांमध्ये सत्ता स्पर्धा) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतातील नव्वदच्या दशकानंतरची पक्षपद्धती:
• स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतरच्या सुरुवातीच्या काळाला प्रसिद्ध राजकीय विचारवंत रजनी कोठारी यांनी 'काँग्रेस व्यवस्था' (Congress System) असे संबोधले होते.
• परंतु १९८९-१९९० नंतरच्या कालखंडात भारतीय राजकारणात आमूलाग्र बदल झाला:
• केंद्रात आघाडी सरकारांचे युग: १९८९ ते २०१४ या काळात केंद्रात कोणत्याही एका पक्षाला स्पष्ट बहुमत मिळाले नाही आणि राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी (NDA) व संयुक्त पुरोगामी आघाडी (UPA) सारखी आघाडी सरकारे स्थापन झाली.
• राज्यांमध्ये बहुपक्षीय स्पर्धा: राज्यस्तरावर प्रादेशिक अस्मिता आणि पक्षांचा उदय होऊन तिथे प्रामुख्याने द्विपक्षीय किंवा त्रिपक्षीय सत्ता स्पर्धा निर्माण झाली.
• म्हणून पर्याय (३) हे सर्वात चपखल वर्णन ठरते.
• महत्त्वाची टीप: १९९० नंतरच्या भारतीय राजकारणाचे वैशिष्ट्य म्हणजे केंद्रात आघाडी सरकार आणि राज्यांमध्ये द्विपक्षीय वा त्रिपक्षीय स्पर्धा.

The correct answer is Option C (Coalition Govt. in Centre and bi-or-tri-partite competition in the States).

Key Points:
• Post-1989/1990s Party System in India:
• Political scientist Rajni Kothari famously described the 1950s-1960s as the 'Congress System' (one-party dominance).
• Following the 1989 general election, Indian polity entered a distinctive era characterized by:
• Coalition Governments at the Centre: No single party secured an absolute majority between 1989 and 2014, leading to stable alliances like the NDA and UPA.
• State Level Dynamism: Politics within states evolved into intense bi-polar or tri-polar party competition (e.g., Congress vs. BJP, regional party vs. national party, or multiparty state alliances).
• Thus, "Coalition Govt. in Centre and bi-or-tri-partite competition in the States" is the most comprehensive description.
• Key Takeaway: Post-1990 Indian party system was characterized by national coalition governments and bi- or tri-party competition in states.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये

ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा

भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी

केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2017 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔