📅MPSC Rajyaseva Mains P3 2024 PaperGoogle वर फॉलो करा

खालीलपैकी कोणते घटक ग्रामीण वित्तीय संस्थांचे महत्त्व स्पष्ट करतात ?
a. ग्रामीण भागात राहणाऱ्या लोकांना खेळते भांडवल, कच्चा माल / पशुधन, उपकरणे खरेदी, कृषी निविष्ठा अशा उत्पादक आणि संरक्षक हेतूसाठी वित्तीय सेवांची गरज असते.
b. औपचारिक वित्तीय संस्था जसे व्यापारी बँक्स, कृषी व ग्रामीण विकास बँक्स ग्रामीण भागात टिकावू सेवा देण्यात अपयशी ठरल्या आहेत.
c. ग्रामीण समुदायांमध्ये वित्तीय साक्षरता स्तर बहुदा कमी असतो.
d. हवामान बदल - अवर्षण, पूर, वादळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर गंभीर परिणाम करतात.

Which of the following factors bring out importance of rural financial institutions?
a. People living in rural areas need access to financial services for productive and protective purposes like working capital, raw material and livestock purchase of equipments, agricultural inputs.
b. Formal financial institutions like Commercial Banks, Agricultural and Rural Development Banks have been failed to offer sustainable services in rural areas.
c. Levels of financial literacy are often low in rural communities.
d. Climate change - drought, floods, storms affects rural economy most severely.

पर्याय (Options):
a
a आणि b
a and b
b
b आणि c
b and c
c
a, b, c आणि d
a, b, c and d
✓ योग्य उत्तर
d
फक्त d
Only d
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (a, b, c आणि d) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ग्रामीण वित्तीय संस्थांचे महत्त्व आणि गरज:
• भांडवलाची व निविष्ठांची गरज: ग्रामीण शेतकरी व मजुरांना बियाणे, खते, अवजारे व पशुधनासाठी खेळत्या भांडवलाची नितांत आवश्यकता असते [विधान a].
• औपचारिक बँकिंगच्या मर्यादा: व्यापारी बँका ग्रामीण दुर्गम भागात सूक्ष्म वित्त व दीर्घकालीन शाश्वत सेवा पोहोचवण्यात अपुऱ्या पडल्याने विशेष ग्रामीण वित्तीय संस्थांची गरज भासते [विधान b].
• वित्तीय साक्षरतेचा अभाव: ग्रामीण भागात बँकिंग ज्ञानाचा अभाव असल्याने तळागाळातील संस्थांद्वारे वित्तीय समावेशन आवश्यक ठरते [विधान c].
• हवामान बदलाचे संकट: दुष्काळ, अतिवृष्टी व पुरामुळे शेतीचे नुकसान होत असल्याने विमा व पुनर्वित्त पुरवठ्यासाठी ग्रामीण संस्थांचे महत्त्व वाढते [विधान d].
• त्यामुळे a, b, c आणि d हे सर्व घटक ग्रामीण वित्तीय संस्थांचे महत्त्व स्पष्ट करतात.
• महत्त्वाची टीप: भांडवलाची गरज, व्यापारी बँकांच्या मर्यादा, कमी वित्तीय साक्षरता व हवामान संकट यांमुळे ग्रामीण वित्तीय संस्था अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत.

The correct answer is Option C (a, b, c and d).

Key Points:
• Importance and Imperatives of Rural Financial Institutions (RFIs):
• Productive & Protective Credit Needs: Rural producers require timely credit for seeds, fertilizers, farm mechanization, livestock, and risk buffering [Statement a].
• Institutional Gaps & Outreach Limits: Large commercial banks have historically struggled with high transaction costs, NPA risks, and doorstep micro-credit delivery in remote areas, necessitating specialized RFIs like RRBs and PACS [Statement b].
• Financial Literacy Constraints: Low formal banking literacy makes community-rooted rural institutions crucial for inclusive financial education [Statement c].
• Climate Vulnerability: Frequent natural hazards (droughts, erratic monsoons, floods) devastate farm incomes, making institutional crop insurance and emergency refinancing vital [Statement d].
• Hence, all four factors (a, b, c, and d) highlight the importance of RFIs.
• Key Takeaway: Rural financial institutions are vital due to capital needs, outreach gaps of commercial banks, low literacy, and climate vulnerability.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P3 2024 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔