खालीलपैकी कोणते विधान 'उच्चशक्ती पैसा' या संज्ञेचे वर्णन करते ?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (हा अर्थव्यवस्थेतील पैशाचा असा भाग आहे ज्याला राखीव निधीचे समर्थन आहे.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• उच्चशक्ती पैसा (High-Powered Money / Reserve Money / M₀):
• संकल्पना: रिझर्व्ह बँकेचे चलन आणि व्यापारी बँकांचे राखीव निधी यांचा समावेश उच्चशक्ती पैशात होतो (H = C + R). हे चलन देशातील संपूर्ण पतनिर्मितीचा पाया ठरते.
• समर्थन (Reserves): हा मध्यवर्ती बँकेच्या मालमत्तांवर (जसे की सोने, परकीय चलन साठा आणि सरकारी रोखे) आधारित असतो, म्हणजेच ज्या पैशाला मध्यवर्ती प्राधिकरणाच्या राखीव निधीचे कायदेशीर समर्थन लाभलेले असते.
• इतर पर्यायांची कारणमीमांसा:
• व्यापारी बँका जो पैसा पतपैशाच्या स्वरूपात तयार करतात त्याला दुय्यम पैसा (Credit Money) म्हणतात.
• उच्चशक्ती पैशावर आधारित संपूर्ण पतनिर्मिती होत असल्यामुळे याला राखीव निधीचे समर्थन असलेला पैसा म्हटले जाते.
• आयोगाच्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार योग्य उत्तर पर्याय (३) आहे.
• महत्त्वाची टीप: उच्चशक्ती पैसा (M₀) हा रिझर्व्ह बँकेच्या मालमत्ता व राखीव निधीच्या समर्थनावर आधारित असलेला देशाचा मूलभूत चलन आधार असतो.
The correct answer is Option C (It is that part of the money which is backed by supporting reserves).
Key Points:
• High-Powered Money (H or M₀), also designated as Base Money or Reserve Money, is the total monetary liability of the monetary authority (the Reserve Bank of India and Central Government).
• Definition & Nature: High-powered money consists of currency in circulation with the public, cash reserves of banks held with the RBI, and other deposits with the RBI (H = C + R).
• Reserve Backing: It is issued against institutional reserves held by the monetary authority, such as foreign currency assets, gold reserves, and government securities (monetary base supported/backed by reserve assets of the Central Bank).
• Contrast with Secondary Money: Commercial banks create credit/deposit money on top of high-powered reserves through the money multiplier mechanism. Option 4 describes secondary bank money, not high-powered base money itself.
• Hence, Option 3 accurately describes high-powered money.
• Key Takeaway: High-powered money (H) forms the monetary base, comprising currency in circulation and bank reserves backed by central bank assets.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये
भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...
मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)
मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...
बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)
भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
भारतातील लिंगाधारित अर्थसंकल्पाची स्थिती या संदर्भात पुढील व...
श्री. लकडावाला समितीने दारिद्र्यासंबंधीचा अहवाल सरकारला कधी...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?