बायोगॅसच्या निर्मितीमध्ये ऍनारोबिक पचनाचे अंतिम उत्पादन कोणते ?
(1) इथेन व कार्बन डायऑक्साईड
(2) मिथेन व कार्बन डायऑक्साईड
(3) इथेन व ऑक्सिजन
(4) इथेन व हायड्रोजन

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (मिथेन व कार्बन डायऑक्साईड) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विनॉक्सी पचन प्रक्रिया (Anaerobic Digestion): ऑक्सिजनच्या अनुपस्थितीत सेंद्रिय कचऱ्याचे सूक्ष्मजीवांद्वारे चार टप्प्यांत विघटन होते: जलविघटन (Hydrolysis), आम्लनिर्मिती (Acidogenesis), ॲसिटिक आम्ल निर्मिती (Acetogenesis) आणि मिथेन निर्मिती (Methanogenesis).
• बायोगॅसचे रासायनिक घटक: या प्रक्रियेत अंतिम उत्पादन म्हणून प्रामुख्याने मिथेन (CH₄) आणि कार्बन डायऑक्साईड (CO₂) तयार होतात:
• मिथेन (CH₄): सुमारे ५५% ते ७०%
• कार्बन डायऑक्साईड (CO₂): सुमारे ३०% ते ४५%
• अत्यल्प प्रमाणात हायड्रोजन सल्फाइड (H₂S) आणि बाष्प.
• जीवाणूंची भूमिका: मिथेनोजेनिक बॅक्टेरिया (उदा. *Methanobacterium*) हे सेंद्रिय पदार्थांचे रूपांतर ज्वलनशील मिथेन वायूत करतात.
• आयोगाची अंतिम उत्तरतालिका: आयोगाने पर्याय क्र. (२) (मिथेन व कार्बन डायऑक्साईड) हे अचूक उत्तर दिले आहे.
• महत्त्वाची टीप: बायोगॅस निर्मितीमध्ये विनॉक्सी पचनाचे मुख्य अंतिम उत्पादन मिथेन आणि कार्बन डायऑक्साईड हे असते.