(a) जेव्हा अधिनियमित कायद्यानुसार प्रतिनिधीस अधिसूचना देण्यात आलेल्या अधिकाराच्या कार्यपद्धतीच्या मर्यादेपेक्षा जास्त कार्य केले जाते, तेव्हा त्यास 'मूलभूत अवैधता' म्हटले जाते.
(b) जेव्हा पालक कायद्यात मर्यादा स्पष्टपणे परिभाषित केल्या जातात तेव्हा त्यास सकारात्मक प्रत्यायुक्तता म्हणतात.
(c) निकालाच्या बाबतीत प्रशासनाने नैसर्गिक न्यायाच्या तत्त्वांचे पालन करणे आवश्यक नाही.
(d) विधीमंडळाने दिलेल्या अधिकाराखाली कार्यकारी मंडळाने बनवलेल्या कायद्यास प्रत्यायुक्त कायदा म्हणतात.
वरीलपैकी कोणते विधान /विधाने बरोबर आहे/आहेत ?
(1) केवळ (a) आणि (b)
(2) केवळ (b) आणि (c)
(3) केवळ (a), (b) and (d)
(4) वरीलपैकी सर्व
(a) जेव्हा अधिनियमित कायद्यानुसार प्रतिनिधीस अधिसूचना देण्यात आलेल्या अधिकाराच्या कार्यपद्धतीच्या मर्यादेपेक्षा जास्त कार्य केले जाते, तेव्हा त्यास 'मूलभूत अवैधता' म्हटले जाते.
(b) जेव्हा पालक कायद्यात मर्यादा स्पष्टपणे परिभाषित केल्या जातात तेव्हा त्यास सकारात्मक प्रत्यायुक्तता म्हणतात.
(c) निकालाच्या बाबतीत प्रशासनाने नैसर्गिक न्यायाच्या तत्त्वांचे पालन करणे आवश्यक नाही.
(d) विधीमंडळाने दिलेल्या अधिकाराखाली कार्यकारी मंडळाने बनवलेल्या कायद्यास प्रत्यायुक्त कायदा म्हणतात.
वरीलपैकी कोणते विधान /विधाने बरोबर आहे/आहेत ?
(1) केवळ (a) आणि (b)
(2) केवळ (b) आणि (c)
(3) केवळ (a), (b) and (d)
(4) वरीलपैकी सर्व
Which is/are the correct statement/s from above ?
(a) When a sub-ordinate legislation goes beyond the scope of authority conferred on the delegate to enact, it is known as Substantive Ultra Vires.
(b) Where the limits are clearly defined in the Parent Act, it is called Positive delegation.
(c) In case of adjudication, the administration is not required to follow principles of natural justice.
(d) The law made by the executive under the powers delegated to it by the legislature, is called delegated legislation.
Answer Options:
(1) Only (a) and (b)
(2) Only (b) and (c)
(3) Only (a), (b) and (d)
(4) All the above
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (केवळ (a), (b) आणि (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• प्रशासन कायदे व प्रत्यायुक्त विधान (Delegated Legislation):
• विधान (a) बरोबर आहे: जेव्हा प्रत्यायुक्त कायदा हा मूळ कायद्याने दिलेल्या अधिकारांच्या कक्षेबाहेर जाऊन केला जातो, तेव्हा त्यास Substantive Ultra Vires (मूलभूत अधिकारबाह्य) म्हटले जाते.
• विधान (b) बरोबर आहे: पालक कायद्यात (Parent Act) जेव्हा मर्यादा स्पष्टपणे परिभाषित केल्या जातात, त्यास सकारात्मक प्रत्यायुक्तता म्हणतात.
• विधान (c) चुकीचे आहे: प्रशासकीय न्यायदान करताना (Adjudication) प्रशासनाने नैसर्गिक न्यायाच्या तत्त्वांचे (Principles of Natural Justice) पालन करणे अनिवार्य असते (नाही म्हटले आहे म्हणून हे विधान चूक आहे).
• विधान (d) बरोबर आहे: विधिमंडळाने दिलेल्या अधिकाराखाली कार्यकारी मंडळाने बनवलेल्या कायद्यास प्रत्यायुक्त कायदा (Delegated Legislation) म्हणतात.
• म्हणून पर्याय (३) - केवळ (a), (b) आणि (d) हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: प्रत्यायुक्त कायदा मूळ कायद्याच्या बाहेर गेल्यास अल्ट्राव्हायरस ठरतो; न्यायदानात नैसर्गिक न्यायाचे पालन करणे बंधनकारक असते.
The correct answer is Option C (Only (a), (b) and (d)).
Key Points:
• Administrative Law and Delegated Legislation Principles:
• Statement (a) is correct: When subordinate legislation exceeds the scope of authority conferred by the parent act, it is legally termed Substantive Ultra Vires.
• Statement (b) is correct: Where limits and boundaries are clearly defined in the parent/enabling act, it represents conditioned or positive delegation.
• Statement (c) is incorrect: In administrative adjudication, authorities must strictly follow the principles of natural justice (audi alteram partem, rule against bias), making statement (c) false.
• Statement (d) is correct: Legislation enacted by the executive under delegated powers from the legislature is termed Delegated Legislation (subordinate legislation).
• Therefore, statements (a), (b), and (d) are correct, making Option 3 the right choice.
• Key Takeaway: Substantive ultra vires occurs when subordinate legislation exceeds parent act bounds; administrative adjudication must follow natural justice.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...
उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT
भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...
सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल
भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, 1966 अंतर्गत कलम 262 नुसार जमी...
विधी सेवा प्राधिकरण अधिनियम 1987 च्या कलम _______ प्रमाणे मह...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
