#2📅 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (STI)(2018) +1 गुण

'कायमधारा' पद्धतीची कोणती दोन प्रमुख वैशिष्ट्ये होती ?
अ. सर्व जमीनदार व वसुली अधिकाऱ्यांचे जमीनदारांमध्ये रूपांतर करणे.
ब. जमीनीवरचे पूर्वापार चालत आलेले हक्क हिरावून घेणे.
क. महसूलाची आकारणी व वसूलीची पद्धत निश्चित करणे.
ड. शेतीच्या तंत्राची सुधारणा करणे.
पर्यायी उत्तरे :

Which are the two main characteristics of 'permanent' settlement?
a. To transform all landlord and recovery officers into landlords.
b. To deprive the conventional rights on the land.
c. To fix the structure of the revenue tax collection and recovery system.
d. To improve the agricultural techniques.
Answer Options:

पर्याय (Options):

फक्त अ

Only a

फक्त अ आणि ब

Only a and b

✓ योग्य उत्तर

फक्त क आणि ड

Only c and d

फक्त ड

Only d

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (फक्त अ आणि ब) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• लॉर्ड कॉर्नवॉलिसने १७९३ मध्ये बंगाल, बिहार आणि ओरिसा प्रांतात 'कायमधारा पद्धत' (Permanent Settlement) लागू केली.
• या पद्धतीअंतर्गत जुन्या जमीनदारांना तसेच महसूल वसुली करणाऱ्या अधिकाऱ्यांना जमिनीचे कायमस्वरूपी मालक (जमीनदार) म्हणून मान्यता देण्यात आली (विधान अ बरोबर).
• यामुळे पूर्वापार चालत आलेले प्रत्यक्ष कसणाऱ्या शेतकऱ्यांचे जमिनीवरील मालकी व उपभोग हक्क हिरावून घेण्यात आले आणि ते केवळ कूळ बनले (विधान ब बरोबर).
• त्यामुळे 'अ' आणि 'ब' ही दोन कायमधारा पद्धतीची प्रमुख वैशिष्ट्ये ठरतात.
• शेतीच्या सुधारणेसाठी यात कोणतीही तांत्रिक तरतूद नव्हती.
• महत्त्वाची टीप: कायमधारा पद्धत (१७९३) द्वारे महसूल वसुलीदारांना जमीनदार बनवले गेले व शेतकऱ्यांचे पूर्वापार हक्क हिरावले गेले.

The correct answer is Option B (Only a and b).

Key Points:
• The Permanent Settlement (Zamindari System) was introduced by Lord Cornwallis in 1793 in Bengal, Bihar, and Orissa.
• Key features included recognizing revenue collectors and intermediaries as hereditary owners (landlords/Zamindars) of the land, thereby converting them into proprietors.
• Consequently, traditional cultivating peasants were reduced to mere tenants and deprived of their customary and hereditary occupancy rights over the land.
• Hence, transforming recovery agents into full landlords (statement a) and depriving peasants of their traditional rights (statement b) are the two defining structural characteristics.
• The revenue demand was fixed permanently, but it did not promote technical improvements in agriculture.
• Key Takeaway: Permanent Settlement (1793) made zamindars permanent owners and stripped conventional land rights from peasants.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #1

आयटक या कामगार संघटनेशी खालीलपैकी कोणता नेता संबंधित नाही ?

पुढील प्रश्न #3

कोणत्या कायद्यानुसार भारतातील कामगार संघटनाना कायदेशीर मान्य...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔ 4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड