खालीलपैकी कोणती संसद आणि राज्यविधीमंडळ या दोहोंमध्ये समान प्रक्रिया नाही ?
अ. एखादे विधेयक (अर्थ विधेयक नाही) कोणत्याही सभागृहात पास केले जाते.
ब. अर्थ विधेयक फक्त कनिष्ठ सभागृहात (लोकसभा आणि विधानसभा) प्रथमतः सादर केले जाते.
क. सामान्य विधेयक कोणताही मंत्री अथवा खाजगी सदस्याद्वारे सादर केले जाऊ शकते.
ड. सामान्य विधेयकावरून सभागृहामधील गतिरोधाच्या टप्प्यावर दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक होऊ शकते.
खालीलपैकी कोणती संसद आणि राज्यविधीमंडळ या दोहोंमध्ये समान प्रक्रिया नाही ?
अ. एखादे विधेयक (अर्थ विधेयक नाही) कोणत्याही सभागृहात पास केले जाते.
ब. अर्थ विधेयक फक्त कनिष्ठ सभागृहात (लोकसभा आणि विधानसभा) प्रथमतः सादर केले जाते.
क. सामान्य विधेयक कोणताही मंत्री अथवा खाजगी सदस्याद्वारे सादर केले जाऊ शकते.
ड. सामान्य विधेयकावरून सभागृहामधील गतिरोधाच्या टप्प्यावर दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक होऊ शकते.
Which among the following is not the common procedure for both the Parliament and the State Legislature?
A. A bill (not a money bill) can be passed in either Houses.
B. Money bill can only originate in the Lower House (Lok Sabha and Vidhan Sabha).
C. An ordinary bill can be introduced either by the minister or private members.
D. At the point of a deadlock between the houses over an ordinary bill, there can be a joint sitting of both Houses.
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (फक्त ड) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संसद आणि राज्य विधिमंडळ प्रक्रियेची तुलना:
• विधान अ: दोन्हीकडे सामान्य विधेयक कोणत्याही सभागृहात मांडले जाऊ शकते (समान प्रक्रिया).
• विधान ब: अर्थ विधेयक केवळ कनिष्ठ सभागृहातच (लोकसभा/विधानसभा) प्रथम मांडता येते (समान प्रक्रिया).
• विधान क: सामान्य विधेयक मंत्री किंवा खाजगी सदस्य मांडू शकतात (समान प्रक्रिया).
• विधान ड: समान प्रक्रिया नाही!
• संसदेमध्ये अनुच्छेद १०८ नुसार सामान्य विधेयकावरील गतिरोध सोडवण्यासाठी राष्ट्रपती दोन्ही सभागृहांची 'संयुक्त बैठक' (Joint Sitting) बोलावू शकतात.
• परंतु राज्य विधिमंडळामध्ये संयुक्त बैठकीची कोणतीही तरतूद नाही. तेथे विधानसभेचे वर्चस्व असून विधान परिषद सामान्य विधेयक जास्तीत जास्त ४ महिने (पहिल्या वेळी ३ महिने + दुसऱ्या वेळी १ महिना) रोखून धरू शकते.
• म्हणून, विधान ड ही संसद आणि राज्य विधीमंडळ या दोहोंमध्ये समान प्रक्रिया नाही (पर्याय ४).
• महत्त्वाची टीप: राज्य विधिमंडळात गतिरोध सोडवण्यासाठी संयुक्त बैठकीची कोणतीही तरतूद नसते; विधानसभेचा निर्णय अंतिम ठरतो.
The correct answer is Option D (Only D).
Key Points:
• Joint Sitting Comparison - Parliament vs. State Legislature:
• Statement A: True for both bicameral systems. An ordinary bill can originate and pass in either House.
• Statement B: True for both. Money Bills can strictly originate only in the Lower House (Lok Sabha at Centre, Vidhan Sabha in States).
• Statement C: True for both. Ordinary bills can be introduced by either a Minister (Government Bill) or a Private Member.
• Statement D: NOT common to both!
• In Parliament, Article 108 provides for a Joint Sitting of Lok Sabha and Rajya Sabha summoned by the President to resolve legislative deadlocks on ordinary bills.
• In State Legislatures, there is NO provision for a joint sitting of Vidhan Sabha and Vidhan Parishad. Under Articles 197 and 198, the Legislative Assembly (Vidhan Sabha) has overriding powers, and the Legislative Council can delay an ordinary bill for a maximum of 4 months (3 months in the first instance and 1 month in the second instance), after which it is deemed passed.
• Hence, statement D is not a common procedure (Option 4).
• Key Takeaway: There is NO provision for a joint sitting in the state legislature to resolve a deadlock; the Legislative Assembly's will ultimately prevails.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्य शासन: राज्यपाल, मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व विधिमंडळ (State Executive & Legislature)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
राज्यपाल (कलम १५३ ते १६१): नेमणूक, मर्जीचे तत्त्व, स्वेच्छाधीन अधिकार, वटहुकूम (कलम २१३) व दयेचा अधिकार
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ६ (प्रकरण २: कलम १५३ ते १६७) मध्ये घटकराज्यांच्या कार्यकारी मंडळाची तरतूद आहे. राज्य कार्यकारी...
मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व राज्य विधिमंडळ (विधानसभा व विधानपरिषद): रचना, अधिकार व कलम ३७१(२) विशेष तरतुदी
भारतीय संविधानाच्या भाग ६ (कलम १६३ ते २१२) मध्ये घटकराज्यांची शासनप्रणाली विहित करण्यात आली आहे. केंद्राप्रमाणेच राज्यां...
महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासन: विधानसभा (२८८), विधानपरिषद (७८), कलम ३७१(२), MPSC व स्थानिक स्वराज्य संस्था
महाराष्ट्र राज्य शासन व प्रशासनाचे सर्वसमावेशक विश्लेषण: विधानसभा (२८८ जागा, SC २९, ST २५), विधानपरिषद (७८ जागांची रचना...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
केंद्र सरकार व राज्य सरकार यांच्यात वाद सोडविणे खालीलपैकी को...
खालीलपैकी कोणत्या उद्देशासाठी परमादेश (writ of mandamus) उपल...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2022 - Paper 2 (Sub-Registrar) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :