भारतीय उपग्रह अंतरीक्षामध्ये बहुतांशी कोणत्या स्थळावरून सोडण्यात येतात ?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (सतीश धवन अंतरीक्ष केन्द्र) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• भारताच्या अंतराळ मोहिमांसाठी उपग्रह आणि प्रक्षेपकांचे उड्डाण करण्यासाठी इस्रोचे (ISRO) मुख्य प्रक्षेपण केंद्र किनारपट्टीवर स्थापन करण्यात आले आहे.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• सतीश धवन अंतराळ केंद्र (SDSC - SHAR), श्रीहरिकोटा (आंध्र प्रदेश) हे भारताचे एकमेव कार्यरत उपग्रह प्रक्षेपण केंद्र आहे.
• भारताचे बहुतांशी सर्व कृत्रिम उपग्रह (PSLV, GSLV प्रक्षेपकांच्या सहाय्याने) अंतराळात सोडण्यासाठी याच केंद्राचा वापर केला जातो.
• महत्त्वाची तथ्ये
• विषुववृत्ताजवळ असणे आणि पूर्वेला बंगालचा उपसागर असल्याने रॉकेटचे सुटे भाग समुद्रात सुरक्षित पडू शकतात, म्हणून श्रीहरिकोटाची निवड केली गेली.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• बंगळुरू येथील केंद्रात उपग्रह 'तयार' होतात, तर थिरुवनंतपुरम येथे रॉकेटचे 'इंजिन/रचना' बनते; परंतु 'प्रक्षेपण' फक्त श्रीहरिकोटावरून होते.
• इतर पर्याय
• इस्रो सॅटेलाइट सेंटर (पर्याय 1): उपग्रह बांधणी केंद्र (बंगळुरू).
• विक्रम साराभाई स्पेस सेंटर (पर्याय 3): रॉकेट डिझाइन केंद्र (थिरुवनंतपुरम).
• राष्ट्रीय रिमोट सेन्सिंग केंद्र (पर्याय 4): उपग्रह डेटा प्रक्रिया केंद्र (हैदराबाद).
• महत्त्वाची टीप: भारतीय उपग्रह अंतराळात सोडण्यासाठी श्रीहरिकोटा येथील 'सतीश धवन अंतराळ केंद्र' हे मुख्य प्रक्षेपण केंद्र आहे.
The correct answer is Option B (Satish Dhawan Space Centre).
Key Points:
• Core Concept
• India's spaceport operations are centralized at a dedicated coastal launch facility providing orbital injection advantages and maritime drop zones.
• Why Correct
• Satish Dhawan Space Centre (SDSC) - SHAR, located at Sriharikota in Andhra Pradesh, is the primary and official satellite launch spaceport of the Indian Space Research Organisation (ISRO).
• All major orbital launch vehicles (SLV-3, ASLV, PSLV, GSLV, and LVM3) carrying indigenous communication, remote sensing, and navigation satellites are launched from this spaceport.
• Key Details
• Sriharikota's equatorial proximity (approx. 13° N latitude) confers an eastward velocity boost, while an eastward trajectory over the Bay of Bengal ensures spent booster stages safely fall into the ocean.
• Exam Traps
• Do not confuse satellite manufacturing/design centres with the actual launch site. Satellites are fabricated in Bengaluru, but launched exclusively from Sriharikota.
• Other Options
• ISRO Satellite Centre / URSC (Option 1) designs and fabricates satellites in Bengaluru.
• Vikram Sarabhai Space Centre (Option 3) in Thiruvananthapuram manufactures rocket launch vehicles.
• NRSC (Option 4) in Hyderabad processes and disseminates remote sensing satellite data.
• Key Takeaway: Satish Dhawan Space Centre (SDSC) at Sriharikota is the primary orbital launch facility for Indian satellites.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
मापन पद्धती, मूलभूत व साधित राशी आणि SI एकके (Units & Measurements in Physics)
मापन पद्धती, मूलभूत व साधित राशी आणि SI एकके (Units & Measurements in Physics) या घटकामध्ये मापनाच्या पद्धती (Systems of...
गती, प्रवेग व न्यूटनचे गतीविषयक तीन नियम (Motion, Acceleration & Newton’s Laws of Motion)
गती, प्रवेग व न्यूटनचे गतीविषयक तीन नियम (Motion, Acceleration & Newton’s Laws of Motion) या घटकामध्ये गतीची मूलभूत संकल...
कार्य, ऊर्जा, शक्ती व ऊर्जा अक्षय्यतेचा नियम (Work, Energy, Power & Conservation of Energy)
कार्य, ऊर्जा, शक्ती व ऊर्जा अक्षय्यतेचा नियम (Work, Energy, Power & Conservation of Energy) या घटकामध्ये कार्य (Work), क...
गुरुत्वाकर्षण, गुरुत्वीय प्रवेग (g), मुक्ती वेग व उपग्रह गती (Gravitation, Escape Velocity & Satellites)
गुरुत्वाकर्षण, गुरुत्वीय प्रवेग (g), मुक्ती वेग व उपग्रह गती (Gravitation, Escape Velocity & Satellites) या घटकामध्ये नि...
प्रमुख वैज्ञानिक उपकरणे, शोधक व त्यांचे मापन उपयोग (Scientific Instruments & Measurements)
स्पर्धा परीक्षेसाठी सर्वाधिक विचारली जाणारी वैज्ञानिक उपकरणे: बॅरोमीटर, हायग्रोमीटर, लॅक्टोमीटर, सिस्मोग्राफ, ECG, EEG,...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
पुढील दोन विधानांचा विचार करा. (a) पॅकेजड् पाण्याची 80% विक्...
राष्ट्रीय कृषी व ग्रामीण विकास बँक या शिखर संस्थेची स्थापना...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :