राष्ट्रीय कृषी व ग्रामीण विकास बँक या शिखर संस्थेची स्थापना खालील कारणामुळे करण्यात आली :
(1) कृषी पुनर्रचीत पतपुरवठा विकास मंडळाचा (ARDC) पतपुरवठ्यातील सहभाग कार्यक्षम नव्हता.
(2) राष्ट्रीय सहकारी विकास मंडळास (NCDC) निर्धारित उद्देश साध्य करता आले नाहीत.
(3) कृषी पतपुरवठा विभाग (ACD) वाढीवर मागणीनुसार पुरवठा करण्यास असमर्थ होता.
(4) वरीलपैकी नाही
राष्ट्रीय कृषी व ग्रामीण विकास बँक या शिखर संस्थेची स्थापना खालील कारणामुळे करण्यात आली :
(1) कृषी पुनर्रचीत पतपुरवठा विकास मंडळाचा (ARDC) पतपुरवठ्यातील सहभाग कार्यक्षम नव्हता.
(2) राष्ट्रीय सहकारी विकास मंडळास (NCDC) निर्धारित उद्देश साध्य करता आले नाहीत.
(3) कृषी पतपुरवठा विभाग (ACD) वाढीवर मागणीनुसार पुरवठा करण्यास असमर्थ होता.
(4) वरीलपैकी नाही
NABARD came into existence as an apex refinancing institution because :
(1) Role of ARDC was inadequate and insufficient
(2) NCDC failed to achieve laid down objectives
(3) ACD was unable to handle increased credit demand
(4) None of the above
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (कृषी पुनर्रचीत पतपुरवठा विकास मंडळाचा (ARDC) पतपुरवठ्यातील सहभाग कार्यक्षम नव्हता.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• प्रा. बी. शिवरामन यांच्या अध्यक्षतेखालील 'क्रेफिकार्ड' (CRAFICARD) समितीच्या शिफारशीनुसार 12 जुलै 1982 रोजी नाबार्डची (NABARD) स्थापना झाली.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• नाबार्डच्या स्थापनेपूर्वी कृषीसाठी पुनर्वित्त पुरवठा करण्याचे काम प्रामुख्याने 'कृषी पुनर्वित्त आणि विकास महामंडळ' (ARDC - Agricultural Refinance and Development Corporation) करत होते.
• ग्रामीण भागातील प्रचंड वाढती पतपुरवठ्याची गरज भागवण्यासाठी ARDC चा सहभाग आणि संस्थात्मक आवाका अपुरा व अकार्यक्षम ठरत असल्याचे समितीने नमूद केले.
• त्यामुळे ARDC चे विलीनीकरण करून संपूर्ण ग्रामीण विकासासाठी एक शिखर संस्था म्हणून नाबार्डची स्थापना करण्यात आली.
• महत्त्वाची तथ्ये
• नाबार्डने आरबीआयच्या कृषी पत विभाग (ACD) आणि ARDC ची सर्व पुनर्वित्त कार्ये स्वतःकडे घेतली.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• नाबार्ड ही केवळ एक सामान्य बँक नसून ARDC च्या मर्यादित कार्याचा विस्तार करण्यासाठी निर्माण केलेली शिखर पुनर्वित्त संस्था आहे.
• इतर पर्याय
• NCDC (पर्याय 2) ही वेगळी सहकारी संस्था आहे जिचा यात विलीनीकरणाचा संबंध नव्हता.
• पर्याय 1 हे नाबार्डच्या स्थापनेमागील मुख्य अधिकृत कारण स्पष्ट करते.
• महत्त्वाची टीप: कृषी पुनर्वित्त विकास महामंडळाचा (ARDC) सहभाग अपुरा आणि अकार्यक्षम ठरल्यामुळे 1982 मध्ये शिखर संस्था म्हणून नाबार्डची स्थापना झाली.
The correct answer is Option A (Role of ARDC was inadequate and insufficient).
Key Points:
• Core Concept
• The National Bank for Agriculture and Rural Development (NABARD) was established on 12 July 1982 on the recommendations of the B. Sivaraman Committee (CRAFICARD) under Act 61 of 1981.
• Why Correct
• Prior to NABARD, agricultural refinance operations were managed by the Agricultural Refinance and Development Corporation (ARDC) alongside the Reserve Bank's Agricultural Credit Department (ACD) and Rural Planning and Credit Cell (RPCC).
• CRAFICARD observed that the institutional scope, coverage, and developmental role of the ARDC were inadequate, insufficient, and fragmented to meet the massive term-lending and rural regeneration requirements of the economy.
• Hence, ARDC was merged and replaced by NABARD as a unified apex refinancing statutory corporation.
• Key Details
• NABARD took over the entire refinancing functions of the ARDC and the refinancing functions of the RBI relating to State Co-operative Banks and RRBs.
• Exam Traps
• While ACD was also integrated, the primary institutional body superseded and entirely taken over was the ARDC due to its structural limitations in addressing expanding rural credit.
• Other Options
• NCDC (Option 2) remains an autonomous statutory corporation under the Ministry of Cooperation focusing on cooperatives.
• Option 4 is invalid as Option 1 captures the foundational rationale.
• Key Takeaway: NABARD was set up in 1982 to replace ARDC, whose refinancing capacity and coverage were found inadequate for rural credit.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'कृषी व ग्रामीण अर्थव्यवस्था: MSP, CACP, FCI, PDS, NFSA, NABARD व शेती सुधारणा (Agriculture & Rural Economy)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतीय उपग्रह अंतरीक्षामध्ये बहुतांशी कोणत्या स्थळावरून सोडण...
12 व्या पंचवार्षिक योजनेमध्ये पायाभूत क्षेत्रामधील अंदाजे गु...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :