#109📅 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI)(2011) +1 गुण

श्रमिकांची सिमांत उत्पादकता ज्यावेळी शुन्य असते त्यावेळी त्याला ----- बेरोजगारी असे म्हणतात.

When marginal productivity of the working people is zero it is called unemployment.

पर्याय (Options):

छुपी बेरोजगारी

Disguised unemployment

✓ योग्य उत्तर

मौसमी बेरोजगारी

Seasonal unemployment

अर्ध बेरोजगारी

Under employment

खुली बेरोजगारी

Open unemployment

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (छुपी बेरोजगारी) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• 'छुपी बेरोजगारी' (Disguised Unemployment) किंवा प्रच्छन्न बेरोजगारी म्हणजे अशी परिस्थिती जिथे एखाद्या कामात आवश्यकतेपेक्षा जास्त कामगार गुंतलेले असतात.
• या अतिरिक्त कामगारांची सीमांत उत्पादकता (Marginal Productivity) 'शून्य' (किंवा कधीकधी उणे) असते.
• याचा अर्थ, या अतिरिक्त कामगारांना कामावरून काढून घेतले तरी एकूण उत्पादनात कोणताही फरक पडत नाही किंवा घट होत नाही.
• भारतीय कृषी क्षेत्रात छुपी बेरोजगारी मोठ्या प्रमाणावर आढळते, जिथे कौटुंबिक जमिनीच्या तुकड्यावर गरजेपेक्षा जास्त सदस्य कामात गुंतलेले दिसतात.
• इतर व्याख्या: मौसमी बेरोजगारी हंगामावर अवलंबून असते, तर खुली बेरोजगारी म्हणजे व्यक्ती काम करण्यास तयार असूनही तिला अजिबात काम न मिळणे.
• महत्त्वाची टीप: जेव्हा श्रमिकांची सीमांत उत्पादकता शून्य असते, तेव्हा त्याला छुपी (प्रच्छन्न) बेरोजगारी म्हणतात.

The correct answer is Option A (Disguised unemployment).

Key Points:
• Disguised Unemployment (छुपी / प्रच्छन्न बेरोजगारी) is a situation where more people are engaged in an economic activity than are actually needed.
• In this phenomenon, the marginal physical productivity (MPP) of the surplus labour is zero (or some × even negative).
• That is, if a few workers are withdrawn from the work, total production remains completely unchanged.
• This type of unemployment is rampant in Indian agriculture, where multiple family members work on a small, fragmented piece of land simply because alternate employment avenues are missing.
• Seasonal unemployment occurs during off-crop seasons; Open unemployment refers to a state where an individual willing to work cannot find any work at all.
• Key Takeaway: When the marginal productivity of labour is zero, it represents disguised unemployment.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे

Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #108

'Planning and the Poor' या ग्रंथाचे लेखक ---- आहेत.

पुढील प्रश्न #110

या योजना कालावधीत प्रतिवर्षी 10 द.ल. रोजगार संधीचे उद्दिष्ट...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2011 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔ 4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड