भारताच्या सामाजिक-आर्थिक विकासात उद्योगाची भूमिका कोणती आहे ?
(a) कृषी विकासाला प्रोत्साहन देणे
(b) रोजगार निर्मितीस चालना देणे
(c) दारिद्र्य निर्मूलन करणे
(d) नाणे बाजार व भांडवल बाजार विकसित करणे
भारताच्या सामाजिक-आर्थिक विकासात उद्योगाची भूमिका कोणती आहे ?
(a) कृषी विकासाला प्रोत्साहन देणे
(b) रोजगार निर्मितीस चालना देणे
(c) दारिद्र्य निर्मूलन करणे
(d) नाणे बाजार व भांडवल बाजार विकसित करणे
What role does industry play in the socio-economic development of India ?
(a) to promote agricultural development
(b) to promote employment generation
(c) to alleviate poverty
(d) to develop money and capital market
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a), (b), (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारताच्या सामाजिक-आर्थिक विकासात उद्योगांची भूमिका:
• कृषी विकासाला प्रोत्साहन (a): उद्योग क्षेत्र कृषीसाठी आवश्यक असणारी यंत्रसामग्री (ट्रॅक्टर, खते, कीटकनाशके) पुरवते तसेच कृषी उत्पादनांवर प्रक्रिया करून त्यांना मोठी बाजारपेठ मिळवून देते.
• रोजगार निर्मितीस चालना (b): शेतीवरील अतिरिक्त आणि प्रच्छन्न बेरोजगार श्रमिकांना द्वितीयक क्षेत्रात सामावून घेऊन मोठ्या प्रमाणात रोजगार निर्माण करते.
• दारिद्र्य निर्मूलन (c): लोकांचे उत्पन्न वाढवून आणि उपजीविकेची साधने बळकट करून दारिद्र्य दूर करण्यास मदत करते.
• वित्तीय बाजार विकास (d): नाणेबाजार व भांडवल बाजाराचा विकास करणे हे प्रामुख्याने वित्तीय धोरण, रिझर्व्ह बँक आणि सेबी (SEBI) चे संस्थात्मक कार्य आहे.
• म्हणून (a), (b), (c) हे सामाजिक-आर्थिक भूमिकेचे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: उद्योग क्षेत्राची प्रमुख सामाजिक-आर्थिक भूमिका म्हणजे कृषीला चालना देणे, रोजगार निर्मिती करणे आणि दारिद्र्य कमी करणे ही आहे.
The correct answer is Option D ((a), (b), (c)).
Key Points:
• Role of Industry in Socio-Economic Development:
• Promoting Agricultural Development (a): Supplies critical modern inputs (tractors, fertilizers, pesticides) and consumes agricultural raw materials through agro-processing industries.
• Promoting Employment Generation (b): Absorbs disguised and surplus labour migrating from agriculture into manufacturing.
• Alleviating Poverty (c): Raises value-addition, increases wage earnings, and creates multiplier economic effects that reduce poverty.
• Development of Financial Markets (d): Developing money and capital markets is primarily the statutory and institutional function of the central bank (RBI), SEBI, and financial regulators rather than the direct socio-economic role of industrial output.
• Therefore, (a), (b), and (c) form the direct socio-economic contributions.
• Key Takeaway: Key socio-economic roles of the industrial sector include supporting agriculture, generating non-farm employment, and reducing poverty.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC
भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...
१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा
भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...
नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल
भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांनी सुचविलेल्या दुसऱ्या हरित क्र...
जर आपण व्यापाराचे जीडीपीशी असणारे गुणोत्तर हे जागतिकीकरणाचे...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :