#44📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper(2013) +1 गुण

उच्च शक्ती पैसा म्हणजे काय ?
(a) मध्यवर्ती बँके कडील बँकांचा राखीव निधी
(b) बँकांची सर्व कर्जे आणि उचल
(c) बँकांनी धारण केलेला पैसा
(d) लोकांच्या हातातील पैसा आणि मध्यवर्ती बँकेकडील राखीव निधी, बँकांकडील अतिरीक्त राखीव निधी.
योग्य पर्याय निवडा :
(1) (a) आणि (b)
(2) (b) फक्त
(3) (c) आणि (d)
(4) (d) फक्त

What does High Power Money mean?
(a) Bank reserves at the central bank.
(b) All loans and advances of banks.
(c) Money held by banks.
(d) Currency held by public and reserves with central bank, excess reserves of banks.
Select the correct option.
(1) (a) and (b)
(2) (b) only
(3) (c) and (d)
(4) (d) only

पर्याय (Options):
a
(a) आणि (b)
(a) and (b)
b
(b) फक्त
(b) only
c
(c) आणि (d)
(c) and (d)
d
(d) फक्त
(d) only
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((d) फक्त) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• उच्च शक्ती पैसा (High-Powered Money / Reserve Money - M₀) म्हणजे देशाच्या मध्यवर्ती बँकेने निर्माण केलेले मूलभूत चलन होय.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• उच्च शक्ती पैशाची रचना खालीलप्रमाणे असते:
• H = C + R
• येथे, C = लोकांच्या हातातील चलन (Currency held by public) आणि R = बँकांचा मध्यवर्ती बँकेकडील राखीव निधी व अतिरिक्त गंगाजळी (Reserves with RBI + Excess reserves).
• विधान (d) मध्ये हा सर्वसमावेशक अर्थ अचूक मांडला आहे.
• महत्त्वाची तथ्ये
• या पैशाच्या आधारावरच व्यापारी बँका पतपैशांची (Credit money) निर्मिती करतात, ज्याला चलन गुणक (Money Multiplier) प्रक्रिया म्हणतात.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• बँकांनी दिलेली कर्जे (b) ही पतनिर्मितीचा भाग असतात, ती प्राथमिक उच्च शक्ती पैसा नसतात.
• इतर पर्याय
• पर्याय 1, 2 आणि 3 चुकीचे किंवा अपूर्ण आहेत; त्यामुळे '(d) फक्त' हा पर्याय (4) अचूक आहे.
• महत्त्वाची टीप: उच्च शक्ती पैसा (High Powered Money) म्हणजे लोकांकडील रोकड अधिक बँकांचा मध्यवर्ती बँकेकडील राखीव निधी होय (H = C + R).

The correct answer is Option D ((d) only).

Key Points:
• Core Concept
• High-Powered Money (denoted as H or Reserve Money / Base Money M₀) is the monetary base produced directly by the central bank and the government.
• Why Correct
• High-powered money consists of currency in circulation held by the public (C) plus total commercial bank reserves held with the central bank and vault cash (R).
• Mathematically: H = C + R, where R comprises required cash reserves and excess reserves of banks.
• Statement (d) captures this definition completely.
• Key Details
• High-powered money serves as the foundation for broader credit expansion through the commercial banking money multiplier mechanism (M = m imes H).
• Exam Traps
• Statements (a) and (c) represent isolated sub-components, whereas bank loans (b) are secondary credit created by commercial banks, not primary high-powered money.
• Other Options
• Since statement (d) is comprehensive and singular, Option 4 ('(d) only') is correct.
• Key Takeaway: High-Powered Money (H) consists of currency held by the public plus total bank reserves with the central bank.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔