बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचे भारतीय अर्थव्यवस्थेवरील हानिकारक परिणाम कोणते ?
अ. आर्थिक रचनेत बिघाड
ब. पैशाचा प्रवाह देशाबाहेर
c. राजकीय हस्तक्षेप
ड. परकीय गुंतवणूकीस हानिकारक
दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडा :
बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचे भारतीय अर्थव्यवस्थेवरील हानिकारक परिणाम कोणते ?
अ. आर्थिक रचनेत बिघाड
ब. पैशाचा प्रवाह देशाबाहेर
c. राजकीय हस्तक्षेप
ड. परकीय गुंतवणूकीस हानिकारक
दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडा :
What are the harmful effects of Multinational Companies on Indian Economy ?
a. Distortion of economic structure
b. Money flows out of the country
c. Political interferences
d. Harmful for foreign investment
Select the correct alternative from those given below:
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (अ, ब आणि क) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचे (MNCs) विकसनशील देशांमधील नकारात्मक किंवा हानिकारक परिणाम अर्थशास्त्रात पुढीलप्रमाणे मांडले जातात:
• विधान (अ) बरोबर आहे: आर्थिक रचनेत बिघाड – MNCs भांडवल-प्रधान तंत्रज्ञान वापरतात ज्यामुळे देशांतर्गत लघुउद्योग नष्ट होतात आणि गरिबांच्या गरजांऐवजी श्रीमंतांच्या चैनीच्या वस्तूंना प्राधान्य दिले जाते.
• विधान (ब) बरोबर आहे: पैशाचा प्रवाह देशाबाहेर जाणे – नफा, लाभांश, तंत्रज्ञान फी (रॉयल्टी) आणि ट्रान्सफर प्रायसिंगच्या माध्यमातून प्रचंड परकीय चलन देशाबाहेर वाहून जाते.
• विधान (क) बरोबर आहे: राजकीय हस्तक्षेप – महाकाय बहुराष्ट्रीय कंपन्या आपल्या आर्थिक ताकदीच्या जोरावर देशांतर्गत धोरणे, कामगार कायदे आणि कर प्रणालीवर दबाव आणण्याचा प्रयत्न करतात.
• विधान (ड) चुकीचे आहे: बहुराष्ट्रीय कंपन्यांमुळे परकीय गुंतवणूक कमी होत नाही, उलट त्या स्वतःच परकीय गुंतवणुकीचा मुख्य स्रोत असतात.
• त्यामुळे अ, ब आणि क हा योग्य पर्याय आहे (पर्याय २).
• महत्त्वाची टीप: MNCs मुळे नफा व लाभांश परदेशात वाहून जातो, स्थानिक उद्योग रचनेत बिघाड होतो आणि राजकीय धोरणांवर दबाव येतो.
The correct answer is Option B (a, b and c).
Key Points:
• Multinational Corporations (MNCs) bring capital and technology, but critics in developmental economics highlight several negative externalities on developing economies like India:
• Statement (a) is correct: Distortion of economic structure occurs when MNCs prioritize elite consumer goods over mass-consumption goods and crowd out domestic small-scale industries.
• Statement (b) is correct: Outflow of funds takes place through the repatriation of massive profits, dividends, royalties, management fees, and transfer pricing.
• Statement (c) is correct: Political interference and lobbying by giant conglomerates can influence sovereign policymaking, labour laws, and environmental standards.
• Statement (d) is incorrect: MNCs are themselves the primary vehicles *of* foreign direct investment; they do not harm foreign investment per se.
• Therefore, statements a, b, and c are the genuine harmful effects (Option 2).
• Key Takeaway: Harmful effects of MNCs include profit repatriation, structural distortion of domestic industry, and policy lobbying/interference.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'परकीय व्यापार, व्यवहार तोल व आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संस्था (Foreign Trade & BoP)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारताचा परकीय व्यापार (Foreign Trade): रचना, दिशा, प्रमुख निर्यात-आयात वस्तू व देश, परकीय व्यापार धोरण (FTP २०२३) आणि SEZ कायदा
परकीय व्यापार (Foreign Trade) हा देशाच्या आर्थिक विकासाचा इंजिन मानला जातो. यामध्ये एका देशाने जगातील इतर देशांशी केलेल्...
व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP): चालू खाते वि. भांडवली खाते, रुपयाची परिवर्तनीयता (तारापोर समिती) व रुपया अवमूल्यन इतिहास
व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP) हे एका निश्चित कालावधीत (साधारणपणे १ आर्थिक वर्षात) देशातील रहिवासी आणि उर्वरित...
आंतरराष्ट्रीय वित्तीय व व्यापार संस्था: आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF), जागतिक बँक गट (World Bank Group), WTO आणि ब्रिक्स बँक (NDB)
दुसऱ्या महायुद्धानंतर जागतिक आर्थिक स्थैर्य आणि पुनर्बांधणीसाठी जुलै १९४४ मध्ये अमेरिकेतील न्यू हॅम्पशायर येथील ब्रेटन व...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
जागतिक व्यापार संघटनेची स्थापना या हेतूने 1995 मध्ये करण्यात...
जननी सुरक्षा योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट काय आहे ?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :