#44📅 MPSC Rajyaseva Mains P1 2018 Official Question Paper(2018) +1 गुण

'रयत शिक्षण संस्थेचे' __________ हे उद्दिष्ट नव्हते.

__________ was not the aim of 'Rayat Shikshan Samstha'.
पर्याय (Options):
a
मागासलेल्या जातीत शिक्षणाची अभिरुची निर्माण करणे.
To create interest for education among the backward castes.
b
मुलाना स्वावलंबी, उद्योगी व शीलवान बनविणे.
To make students independent, industrious and with good character.
c
मागासलेल्या जातीतील गरीब विद्यार्थ्यांना मोफत शिक्षण देणे.
To give free education to the students from backward castes.
d
समाजाच्या उद्धारासाठी निस्वार्थी स्त्रि-पुरुषांचे संघ निर्माण करणे.
To create groups of non-selfish men and women for the upliftment of the society.
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (समाजाच्या उद्धारासाठी निस्वार्थी स्त्रि-पुरुषांचे संघ निर्माण करणे.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ४ ऑक्टोबर १९१९ रोजी कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी काले (सातारा) येथे रयत शिक्षण संस्थेची स्थापना केली:
• रयत शिक्षण संस्थेची मूळ उद्दिष्टे:
• बहुजन व मागासवर्गीय समाजात शिक्षणाची आवड निर्माण करणे.
• 'कमवा आणि शिका' या तत्त्वावर विद्यार्थ्यांना स्वावलंबी, कष्टाळू आणि शीलवान बनवणे.
• गरीब व मागासवर्गीय विद्यार्थ्यांना मोफत शिक्षण व वसतिगृह सुविधा देणे (१९२४ चे शाहू बोर्डिंग).
• जातपात नष्ट करून सर्व जातींच्या विद्यार्थ्यांना एकत्र शिक्षण देणे.
• पर्याय (४) मधील 'समाजाच्या उद्धारासाठी निस्वार्थी स्त्री-पुरुषांचे संघ निर्माण करणे' हे नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले यांच्या 'भारत सेवक समाजाचे' (Servants of India Society - १९०५) उद्दिष्ट होते.
• वटवृक्ष हे रयत शिक्षण संस्थेचे बोधचिन्ह आहे.
• महत्त्वाची टीप: रयत शिक्षण संस्थेचा उद्देश बहुजन शिक्षण व स्वावलंबन होता; निस्वार्थी संघ निर्माण करणे हे भारत सेवक समाजाचे उद्दिष्ट होते.

The correct answer is Option D (To create groups of non-selfish men and women for the upliftment of the society.).

Key Points:
• Rayat Shikshan Sanstha was founded on 4 October 1919 (Dussehra day) at Kale (Satara) by Karmaveer Bhaurao Patil:
• Foundational Objectives of Rayat Shikshan Sanstha:
• Spread education among the rural masses and backward communities.
• Promote self-reliance and dignity of labor through 'Earn and Learn' schemes (*Kamwa va Shika*).
• Foster character, industry, and self-respect among impoverished students.
• Provide free hostel accommodation and schooling irrespective of caste distinctions (e.g., Chhatrapati Shahu Boarding House, 1924).
• Servants of India Society Comparison: "To create groups of selfless men and women devoted to the service of the nation" was the core constitutional objective of Gopal Krishna Gokhale's Servants of India Society (Bharat Sevak Samaj, 1905), not of Rayat Shikshan Sanstha.
• The emblem of Rayat Shikshan Sanstha is the sacred Banyan tree (*Vatavruksha*).
• Key Takeaway: Rayat Shikshan Sanstha aimed for rural mass education and self-reliance; creating selfless service cadres was Gokhale's Society objective.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स

मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔