#2📅 MPSC Group B Mains 2025 - Paper 1 (भाषा)(2025) +1 गुण

व्यंग्यार्थ म्हणजे :

पर्याय (Options):

मूळ अर्थ आहे तसाच राहून दुसरा अर्थ सूचित

✓ योग्य उत्तर

व्यंगावर आधारित अर्थ

अप्रकट होणारा अर्थ

रुढ अर्थ

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (मूळ अर्थ आहे तसाच राहून दुसरा अर्थ सूचित) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संकल्पना: शब्दांच्या अंगी अर्थ व्यक्त करण्याच्या ज्या शक्ती असतात, त्यांना 'शब्दशक्ती' असे म्हणतात. मुख्य तीन शब्दशक्ती आहेत: अभिधा (वाच्यार्थ), लक्षणा (लक्ष्यार्थ), आणि व्यंजना (व्यंग्यार्थ).
• योग्य पर्याय विश्लेषण: पर्याय १ योग्य आहे. व्यंजना शक्ती म्हणजे शब्दाचा मूळ अर्थ (वाच्यार्थ) न सोडता किंवा आहे तसाच ठेवून त्यातून दुसराच एखादा गूढ किंवा सुप्त अर्थ सूचित होणे. या सूचित होणाऱ्या अर्थालाच 'व्यंग्यार्थ' असे म्हणतात.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
• 'व्यंगावर आधारित अर्थ' ही चुकीची व्याख्या आहे, व्यंजना आणि शारीरिक व्यंग यांचा काहीही संबंध नाही.
• 'अप्रकट होणारा अर्थ' हे अपुरे विधान आहे, कारण व्यंग्यार्थ हा संदर्भाने प्रकट होतोच.
• 'रुढ अर्थ' म्हणजे अभिधा शक्तीने व्यक्त होणारा वाच्यार्थ होय, तो व्यंग्यार्थ नाही.
• परीक्षेच्या दृष्टिकोनातून: उदा. "सूर्य बुडाला" या वाक्याचा वाच्यार्थ 'सूर्यास्त झाला' असा आहे, परंतु व्यंग्यार्थ 'घरी जाण्याची वेळ झाली' किंवा 'अभ्यास थांबवण्याची वेळ झाली' असा संदर्भाने बदलतो.
• महत्त्वाची टीप: लक्षात ठेवा: शब्दाचा मूळ अर्थ कायम ठेवून जेव्हा त्यातून वेगळाच आशय सुचविला जातो, तेव्हा त्याला व्यंग्यार्थ म्हणतात.

The correct answer is Option A (मूळ अर्थ आहे तसाच राहून दुसरा अर्थ सूचित).

Key Points:
• संकल्पना: शब्दांच्या अंगी अर्थ व्यक्त करण्याच्या ज्या शक्ती असतात, त्यांना 'शब्दशक्ती' असे म्हणतात. मुख्य तीन शब्दशक्ती आहेत: अभिधा (वाच्यार्थ), लक्षणा (लक्ष्यार्थ), आणि व्यंजना (व्यंग्यार्थ).
• योग्य पर्याय विश्लेषण: पर्याय १ योग्य आहे. व्यंजना शक्ती म्हणजे शब्दाचा मूळ अर्थ (वाच्यार्थ) न सोडता किंवा आहे तसाच ठेवून त्यातून दुसराच एखादा गूढ किंवा सुप्त अर्थ सूचित होणे. या सूचित होणाऱ्या अर्थालाच 'व्यंग्यार्थ' असे म्हणतात.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
• 'व्यंगावर आधारित अर्थ' ही चुकीची व्याख्या आहे, व्यंजना आणि शारीरिक व्यंग यांचा काहीही संबंध नाही.
• 'अप्रकट होणारा अर्थ' हे अपुरे विधान आहे, कारण व्यंग्यार्थ हा संदर्भाने प्रकट होतोच.
• 'रुढ अर्थ' म्हणजे अभिधा शक्तीने व्यक्त होणारा वाच्यार्थ होय, तो व्यंग्यार्थ नाही.
• परीक्षेच्या दृष्टिकोनातून: उदा. "सूर्य बुडाला" या वाक्याचा वाच्यार्थ 'सूर्यास्त झाला' असा आहे, परंतु व्यंग्यार्थ 'घरी जाण्याची वेळ झाली' किंवा 'अभ्यास थांबवण्याची वेळ झाली' असा संदर्भाने बदलतो.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स अलंकार व अलंकारांचे प्रकार (Figures of Speech: शब्दालंकार व अर्थालंकार)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'अलंकार व अलंकारांचे प्रकार (Figures of Speech: शब्दालंकार व अर्थालंकार)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 5 मि. वाचन

शब्दालंकार: अनुप्रास, यमक आणि श्लेष अलंकार (सभंग व अभंग श्लेष)

ज्या गुणांमुळे भाषेचे सौंदर्य वाढून भाषेला शोभा येते, त्या गुणधर्मांना 'अलंकार' म्हणतात. अलंकारांचे २ मुख्य प्रकार आहेत:...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 5 मि. वाचन

अर्थालंकार: उपमा, उत्प्रेक्षा, रूपक, अपन्हुती, व्यतिरेक, अनन्वय, दृष्टान्त व अतिशयोक्ती

शब्दांच्या अर्थाच्या चमत्कृतीमुळे भाषेला शोभा येणाऱ्या अलंकारांना 'अर्थालंकार' म्हणतात. अर्थालंकार समजून घेण्यासाठी ४ घट...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #1

पुढीलपैकी कोणता शब्द तद्भव नाही ?

पुढील प्रश्न #3

धातुंना कृत् प्रत्यय जोडून जेव्हा शब्द तयार होतात तेव्हा त्य...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2025 - Paper 1 (भाषा) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔ 2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔ 3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔ 4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔ 5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔ 6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔